logo

 
Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

antela@sghn.org
line decor
INICIO  
line decor
 
 
 
 


 

Día Mundial dos Humidais
40 ANOS DA CONVENCIÓN DE RAMSAR E GALICIA COS DEBERES AÍNDA SEN FACER

O 2 de febreiro de 1971 asinábase na localidade iraní de Ramsar a Convención que leva o seu nome: “un tratado intergubernamental que sirve de marco para a acción nacional e a cooperación internacional en pro da conservación e uso racional dos humidais e os seus recursos” nos 160 países que o asinaron ata a actualidade. Dende 1997, cada 2 de febreiro a Convención commemora o Día Mundial dos Humidais.

Lamentablemente, malia cativos avances puntuais, en Galicia éste aínda non é un día para a ledicia nin para celebracións pois, lonxe de mellorar, a situación dos nosos humidais segue a degradarse cada día ante a pasividade cómplice das administracións (concellos, deputacións, Xunta) e a indiferencia de demasiados cidadáns.

O Plan Estratéxico Español para a Conservación e o Uso Racional dos Humidais, no marco dos ecosistemas acuáticos de que dependen (aprobado en 1999), que ten como primeiro fin “Garantir a conservación e o uso racional dos humidais, incluindo a restauración ou rehabilitación de aqueles que foron destruidos ou degradados” simplemente non se está a aplicar en Galicia. O presunto “Plan de recuperación de humidais” da Xunta de Galicia, anunciado como “en realización” na súa web xa en 2004, aínda non existe e, malias as reiteradas peticións da SGHN, nin siquera se contempla na recén aprobada Lei de Augas de Galicia.

Mentres tanto, todas as causas de alteración e degradación dos humidais identificados no Plan Estratéxico Español seguen a actuar en multitude de humidais galegos, como amosan os seguintes exemplos:

  1. Alteración da estrutura física do humidal, sexa por recheos (Complexo Umia-Grove, Ortigueira, Gándaras de Budiño, brañas de Sada), “paseos fluviais ou marítimos” (case en calquera humedal), “limpezas” e dragados reiterados (canais na chaira Limiá, ríos Sar e Valga) ou construcción de parques eólicos e as súas infraestruturas asociadas (turbeiras do Xistral).
  2. Alteración do réxime hidrolóxico e da cantidade de auga do humidal, cos exemplos paradigmáticos das desecacións de Cospeito e Antela, o colapso hidrolóxico actual da Limia e o inaxeitado manexo hidrolóxico de A Frouxeira.
  3. Alteración da calidade de auga do humidal, por verquidos industriais, mineiros, urbanos ou agro-gandeiros, como no complexo húmido da Terra Chá, A Limia, as Gándaras de Budiño e boa parte dos humidais artificiais que constitúen os encoros hidroeléctricos.
  4. Alteración das comunidades biolóxicas asociadas ó húmidal por sobre-explotación de recursos (A Limia, Cospeito) ou por introducción de especies exóticas, como a herba da pampa, o cangrexo vermello americano, o galápago de Florida e o visón americano que invaden Cecebre, Corrubedo, A Limia e as Gándaras de Budiño entre outros humidais.

Pola importancia vital dos ecosistemas acuáticos para as persoas, RECLAMAMOS ás administracións unha actuación eficiente na conservación e restauración dos humidais galegos, e EXHORTAMOS aos cidadáns á defensa activa do seu patrimonio natural.

Dende a SGHN (que naceu só tres anos despois da Convención de Ramsar) e continuando co seu labor, presentamos nesta data “SGHN-Sección Antela” co obxectivo de conquerir para a tristemente desaparecida Lagoa de Antela e os outros humidais limiaos que as verbas se troquen en feitos e se acade a súa restauración ou rehabilitación, alomenos parcial.

Non é utopía, é necesidade. É, ademais, unha realidade en moitos outros lugares de Europa (Humberhead, West Midlands Meres and Mosses, Morecombe Bay, Somerset Levels and Moors, River Till Floodplain) e de España (La Nava, Boado, Pedraza, Villacañas, Salburúa, Los Tollos...), ¿por qué non habería de ser posible en Galicia?

Como atinadamente escribiu Delmar Blasco (Secretario Xeral da Convención de Ramsar entre 1994 e 2001): «Só falta que alguén con capacidade de liderazgo e aglutinación de vontades lance o proceso que devolva a Galicia e ós galegos, aínda que sexa en parte, os valores e funcións que se perderon cando se desecou a lagoa de Antela». Esa será dende hoxe a finalidade da SGHN-Sección Antela.


Antela

Fotografía aérea da Lagoa de Antela dende o sur-surleste, coa vila de Xinzo de Limia en primeiro plano. Reproducida do libro Martínez Carneiro, X.L. (1997) Antela, a memoria asolagada, por cortesía de Edicións Xerais (www.xerais.com).

Fotografía: Panorámica do asolagamento de Antela o 09-12-2000, unhas 20-24 horas despois da "crista da enchente" ou máximo asolagamento, tomada dende a torre de A Pena. Na imaxe, a lámina de auga principal en primeiro plano ten unhas 750-800 ha de superficie (cunhas dimensións máximas de 4,6 km de lonxitude x 2,1 km de largura) e está situada na marxe esquerda da canle principal de drenaxe. Hai ademáis un rosario de asolagamentos periféricos, o maior dos cales, na marxe dereita da canle principal de drenaxe (no centro da imaxen ó fondo), ten unhas 150-160 ha de superficie. Enchentes máis ou menos semellantes prodúcense cada vez que se encadean varias borrascas fortes e sucesivas do S-SO.