logo

 

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

antela@sghn.org

line decor
INICIO  
line decor
 
 
 
 


 

 

Día Internacional dos Humedais 2016
Celebración do V Aniversario da Sección Antela

Complexo húmido Limia-Antela, celebrando o Día Internacional dos Humidais 06-02-2016

Este é un ano de coincidencias, non só se celebrou o V aniversario da Sección Antela e o día dos humedais en sábado de entroido (día ben sinalado en Xinzo) senón que nos últimos meses teñen converxido outros varios asuntos que deron un pulo importante ao desenvolvemento dos proxectos de recuperación de humedales como puideron comprobar os participantes nesta xornada.



Para empezar no Humedal Antonio Villarino, os traballos realizados no mes de decembro [retirada dunha boa cantidade de áridos -44 camións- da parcela grazas á inestimable colaboración do CDR O Viso, e extendido de parte da terra vegetal nas marxes das canles máis afastadas da pista de acceso] xa deixan ver unha imaxe bastante aproximada do que se espera deste humidal artificial: os neocauces están cheos de auga e hai zonas da parcela parcialmente asolagadas froito das últimas choivas. Ao decir dos participantes habituais o aspecto da parcela mudou significativamente sendo a auga un compoñente importante da súa fisonomía actual e, dende o noso punto de vista, semella un espacio atractivo para as especies ligadas a estes hábitats (esperamos que elas pensen o mesmo que nós). Máis...

Na procura do abellaruco e máis...

5ª Edición, sábado 11 de xullo de 2015. Actividade organizada pola Sección Antela de SGHN

Ourense, 21-07-2015

Un ano máis o abellaruco déixase ver e acompáñanos nalgúns momentos da xornada cumpríndose o obxectivo primordial desta saída a observación desta ave, case podemos dicir, exótica que pasa o inverno en África e vén criar ao norte. Por suposto que tamén gozamos, disfrutamos e sorprendémonos coas explicacións dos nosos magníficos expertos e da magnífica compañía de todos os participantes na xornada.

Organizados e dispostos iníciase a "V Edición de "Na procura do Abellaruco" circulando por unha estrada estreita bordeada por soutos nas inmediaciones do pobo de Pentes onde se fai a primeira parada a pé de estrada. As beiras das estradas resultan interesantes para os xeólogos porque deixan ao descuberto materiais e estruturas, neste caso o noso consocio e xeólogo José Ramón describe elementos propios do periglaciarismo; o periglaciarismo caracterízase pola intermitencia de ciclos de xeo e desxeo que provocan fragmentación das rochas e fluxos de auga que arrastran os materiais fracturados e angulosos de distintos tamaños e granulometrías, durante o desprazamento os fragmentos longos dispóñense na dirección do fluxo da auga circulante, neste caso, por un val que queda colmatado ata formar a estrutura actual que ahora podemos ver ao quedar cortada pola estrada.

Lección de xeoloxía.

Neste punto estamos xa en zona de minería do estaño de Pentes e Barxa moi preto do LIC Pena Maseira. Curiosamente na páxina electrónica da Xunta de Galicia a imaxe que acompaña ao texto sobre os valores deste espazo é a cabeza dun abellaruco (Merops apiaster) o que nos vén a indicar que xa hai posibilidade de observalo así que, Alberto e Marcos, rápidamente dan algunhas indicacións sobre as características do ave e da súa bioloxía: distribución, hábitat, alimentación xunto con datos relativos á niñificación por exemplo que profundidade que poden acadar os niños e canta terra deben de mover para a súa construción.

E moito máis...

Ollando un abellaruco (Merops apiaster).

 

Día Internacional dos Humedais 2015: celebración do IV Aniversario da Sección Antela

Complexo húmido Limia-Antela, 31-01-2015

O dous de febreiro é un día moi sinalado na axenda da Sección Antela pois conflúen:

  1. O Día Mundial dos Humidais, que conmemora a data na que se adoptou a Convención sobre os Humidais (Convención de Ramsar).
  2. O Día da Candelaria, cando casan os paxaros, tal como di a tradición en moitos lugares.
  3. O Aniversario da creación da Sección Antela de SGHN, o cuarto xa.

 

Neste ano SGHN-Sección Antela festexou tanta celebración o sábado 31 de xaneiro (primeiro fin de semana dispoñible despois de dar por rematados, un ano máis, os Censos de Aves Acuáticas Invernantes), a cita mantívose aínda a pesar de que as previsións meteorolóxicas indicaban que o día ía ser complicado pola choiva, o vento ou, mesmo, a neve desde os 600 metros. E unha vez máis foi unha celebración diferente.

Á hora prevista cun grupo de entusiastas, entre os que se atopaban algúns padriños/madriñas, coméntanse as últimas novidades. O máis significativo, relacionado coa actividade da xornada, é a evolución das xestións có Banco de Terras de Galicia (Bantegal): a solicitude de novas parcelas e a adxudicación doutras 9 a sumar ás 25 xa dispoñibles, que a data de hoxe están todas apadriñadas.

Máis...

 

NA PROCURA DO ABELLARUCO E MÁIS... 
(este ano por terras de Trives e Manzaneda) 

4ª Edición, Sábado 12 de xullo de 2014. Organizada pola Sección Antela de SGHN

Ourense, 24-07-2014

Aínda que nos repitamos, un ano máis temos que decir que a excursión foi todo un éxito; tan interesante e completa como as anteriores edicións no referido aos contidos e programa da xornada e máis aínda no número de participantes: 40 persoas, ¡moito temos avanzado dende a primeira edición cando nos xuntamos 6 amigos alá polo ano 2011!.

Dende o punto de reagrupamento de Sas de Xunqueira, moi preto de Trives, afrontamos o reto da xornada: atopar os abellarucos. Temos experiencias anteriores nas que resultou difícil a localización destas aves pero en todas as edicións tivemos a sorte de atopalos e velos con certa comodidade, así que con esta consideración circulamos atravesando Trives cara á estrada que vai ao pobo de Manzaneda.

Os organizadores tiñan un punto de observación localizado a uns tres kilómetros do desvío de Manzaneda, onde se agruparon os vehículos deixando libre a zona donde uns buratos no noiro da estrada indicaban a posible presencia do noso protagonista. Máis...

Imaxe: foto do grupo ao completo á sombra do Castiñeiro de Pumbariños.

 

Día Internacional dos Humedais 2014
Celebración do III Aniversario da Sección Antela

Complexo húmido Limia-Antela 02-02-2014

O 2 de febreiro é un día moi sinalado no calendario, pois nesta data conflúen tres efemérides realmente especiais:

  • Día Mundial dos Humidais, celébrase desde 1997 conmemorando a data en que se adoptou a Convención sobre os Humidais (Convención de Ramsar): o 2 de febreiro de 1971.
  • Día da Candelaria, segundo recolle a tradición en moitas zonas, é o día en que “casan os paxaros”.
  • Aniversario da creación da Sección Antela de SGHN, nesta ocasión xa o terceiro.

Este ano ademais a data caeu a domingo e SGHN-Sección Antela organizou un día ben completo para festexar tanta celebración. Máis...

 

Xeira da Sección Antela por terras de Viana

Á procura do abellaruco ... e moito máis

Ourense, 12 de xullo de 2013

Unha mina de estaño e tantalio con dendritas de pirolusita nas rochas, bos exemplos de arquitectura popular, fermosas orquídeas en pasteiros de sega, castiñeiros impresionantes, algún deles capaz de deixarnos a todos coa boca aberta polo seu tamaño e idade, rás e lagartos e, por suposto, abelluracos "pousando" para que todos os observadores puideran velos a pracer. Todo iso e moito MÁIS...

 

Celebración do II Aniversario da Sección Antela. Segunda Parte
Día 2 de febrero. Día Internacional dos Humedais

Este ano a Sección Antela celebrou o seu II Aniversario e máis o Día Internacional dos Humedais por duplicado. Comezamos o venres presentando o conto “A historia de Antela contada por unha cegoña” no CEIP Rosalía de Castro (ver reseña) e continuamos a festa o sábado 2 de febreiro cunha saída diferente pola Limia na que participaron 41 persoas.

A primeira parada da mañá foi na “ponte do Y”, punto onde converxen as canles principal e secundaria da drenaxe da Lagoa de Antela, para comprobar a existencia de augas termais da man do noso xeólogo de cabeceira. Achegámonos campo a través pola beiriña dunha leira enchoupada ata un antigo sondeo dos lignitos onde, como Santo Tomás, un a un, fomos metendo a man no manancial de augas mornas (25 ºC), coñecidas dende antigo polas xentes da zona e onde parece que lavaban as tripas na época da matanza. Algúns, acostumados as augas quentes de Ourense, puxeron en dúbida o calificativo de termal pero, rápidamente, José Ramón convenceunos do porqué con argumentos científicos. Ademais doutras moitas cousas referidas ao termalismo, e sempre apoiado polos seus coloridos gráficos e planos, o xeólogo explicounos que para que un auga sexa termal ten que sobrepasar en máis de 4º C a temperatura media anual da zona. E velaí, como a temperatura media anual da Limia e bastante fresquiña, só 10º C, pois temos entón un auga termal en toda regla. Malia o “frescor” limián que esa mañá rondaría os 5 ºC, atendemos expectantes ás historias de José Ramón que, coma sempre, entusiasmo e enerxía non lle faltan.

Máis...

 

¡¡¡ TODO UN ÉXITO !!! da excursión

NA PROCURA DO ABELLARUCO (por terras de Viana do Bolo) E MÁIS... 

2ª Edición, Sábado 30 de xuño de 2012. Organizada pola Sección Antela de SGHN

Ao inicio da reseña da primeira edición desta actividade expresabamos un desexo, "só faltou algún participante máis", e rematabamos decindo,“[...] así que só pedimos: QUE A VINDEIRA SEXA POLO MENOS TAN INTERESANTE COMO ESTA VISITA". Nesta ocasión, temos que sinalar que as nosas expectativas e esperanzas cumplíronse sobradamente: case cuadriplicamos o número de participantes e andivemos preto do máximo recomendado (30 persoas). Moitas grazas a todos os que fixeron posible este éxito e que se animaron a participar a pesar do tempo inestable e con chuvieiras.

A mañá amenceu chuviosa e fresca, máis todos estivemos de acordo en que estas condicións son moito mellores para disfrutar do día que o bochorno e o sol intenso dos días anteriores, así que acometemos con ledicia e moito ánimo a nosa excursión segundo o plan previsto.

Dende A Gudiña en dirección A Bouza adentrámonos nas zonas máis descoñecidas do concello de Viana do Bolo que, pouco a pouco, van sorprendendo aos participantes. A primeira parada é nunha fermosa caída de auga case a beira da estrada, moi escondida detrás dun conxunto de Salgueiras (Salix atrocinerea) e Fentos (Pteridum aquilinum). Neste lugar, atopamos un exemplar de Grilo verde, insecto da familia dos Tetigónidos que, para nós, pertence ao xénero Ephipiger; tratábase dun macho xa que carecía de oviscapto, órgano que só posúen as femias e que consiste nunha prolongación da parte final do abdome coa que “labran a terra” para poñer os seus ovos como se fora un arado.

Máis...

 

CELEBRACIÓN DO DÍA MUNDIAL DO MEDIO AMBIENTE 2012

Coñecendo mellor A Limia

Por segundo ano consecutivo a Sección Antela celebrou o día do Medio Ambiente centrándose, como non, na súa área de traballo: A Limia.

O punto de encontro nesta ocasión foi o parque do Toural en Xinzo de Limia, onde se recibiu aos participantes cunha pequena introdución encol da situación da auga na chaira limiá: a auga como recurso esencial para o desenvolvemento da vida e das actividades humanas, e o seu estado en canto a calidade e cantidade na Limia. Neste tema expuxéronse aos asistentes os plantexamentos da SGHN, facendo fincapé na necesidade de cumprir e facer cumprir a ampla normativa ambiental existente como base para acadar un bó estado da auga, xa que no plan hidrolóxico (recentemente aprobado) o río Limia aparece clasificado cun estado malo, ao igual que o tramo final do río Miño.

Despois iniciouse o percorrido previsto desprazándonos dende Xinzo ata as areeiras de Sandiás, con varias paradas no itinerario nas que se observaron algunhas aves como as habituais pita de auga, lavanco (cós machos comezando a vestir a plumaxe de eclipse), merguillete e unhas poucas rolas, e tamén algún que outro paxariño que xogaba ao despiste, como un macho de pimpí colocando as plumas despois de darse un baño.

Máis...

 

BRUIÓN NA LIMIA

Comenza a primavera e xa se está a notar coa chegada das aves estivais e o seu paso prenupcial. Na celebración do Día da Árbore que fixemos o sábado 17 de marzo xa escoitamos o cuco (Cuculus canorus) en Penín Vello e vimos a bubela (Upupa epops) en Ordes.

Pero como decimos que estamos no paso prenupcial e A Limia non deixa de sorprendernos, o sábado 24 un socio da SGHN avistou o Bruión (Botaurus stellaris) na Limia, a ave moveuse da primeira zona de observación e tentamos localizala, nos espacios idóneos e na dirección de vó, durante a misma tarde-noite, sen resultado. Ainda que sabemos que é un ave en paso e podería xa estar moi lonxe, o interese de volver ver o bruión levounos ao día seguinte a repetir a busca, e o conseguimos grazas a insistencia do noso compañeiro Alberto. Tratábase dun exemplar que estaba a descansar e alimentarse.

O bruión é unha especie con distribución irregular e dispersa en Europa. Na actualidade e desde o século XX a especie está en declive pola perda de hábitats, fundamentalmente pola desecación de humidais.

En España é unha especie reproductora de hábitos migratorios, raro en Galicia con presencia esporádica entre agosto e maio (Penas Patiño, Pedreira López, Calros Silvar, 2004).

En canto ao Bruión, dicir que hoxe en A Limia é un ave de paso, xa que non lle queda hábitat suficiente para voltar a criar; antano, estimábanse entre 10 e 25 territorios posibles para Bruión e atopáronse referencias seguras de cría (Villarino, González e Bárcena, 2002).

O nome da ave en A Limia (bruión e brullón) é onomatopeico e deriva de bruiar-bruar, por analoxía coa voz do gando vacún, recolleuse en 6 localidades da comarca (Villarino, 1997; Villarino, González e Bárcena, 2002).

A nivel europeo está incluido no Anexo I da Directiva Aves, no Anexo II da Convención de Bonn e no Anexo II da Convención de Berna. A nivel nacional catalógase como En Perigo de Extinción segundo o Catalogo Nacional de Especies Ameazadas, e En Perigo crítico no “Libro Rojo de las Aves de España”. En Galicia considérase En perigo de extinción no Catálogo Galego de Especies Ameazadas.

Para saber máis do bruión a nivel xeral e en A Limia pódense consultar os libros e referencias:

Fotografía: Bruión ( Botaurus stellaris).

E o domingo, ademáis do bruión, constatamos, como datos de interese, a presencia dunha parella de Cerceta do estío (Anas querquedula), permanecen dende os censos de xaneiro as Garzas brancas (Casmerodius albus) e a Garzota común (Egretta garzetta) así como as Choromicas (Vanellus vanellus) e o Parrulo chupón (Aythya ferina), tamén vimos as Píllaras areeiras (Charadrius dubius) e disfrutamos das cores e bailes nupciais dos Mergullóns cristados (Podiceps cristatus). ¡Qué ledicia!.

Por último, só nos queda felicitar a Alberto pola interesantísima observación do Bruión, a Álvaro polas magníficas fotos que acompañan esta reseña.

Fotografías: Parella de Cerceta do estío (Anas querquedula) a esquerda e Mergullón cristado (Podiceps cristatus) á dereita.

 

CELEBRACIÓN DO DÍA DA ÁRBORE 2012

DISFRUTANDO DAS ÁRBORES SENLLEIRAS E MONUMENTAIS DA LIMIA

O “Día Mundial da Árbore”, tamén chamado “Día Forestal Mundial”, foi orixinalmente unha  recomendación do Congreso Forestal Mundial que se celebrou en Roma no ano 1969. Esta recomendación foi aceptada pola Organización de Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO) en 1971. En España, o día forestal ou día da árbore, celébrase con carácter anual dende 1972 coincidiendo có comenzo da primavera no hemisferio norte o día 21 de marzo. En Suecia o día da árbore celébrase xa dende 1.840, cando se toma conciencia da importancia do recurso forestal para o país.

Aínda que nos poda parecer raro en España existen referencias antigas relativas á celebración deste día singular; así, por exemplo en Villanueva de la Sierra (Cáceres) celébrase dende 1.805 o martes de entroido “la Fiesta del Árbol”, en Mondoñedo (Lugo) citase un acordo municipal de 24 de xaneiro de 1569 polo que o rexidor pide aos vecinos que planten por San Blas tres árbores diferentes, en Lobás (Ourense) tamén existe unha tradición de plantar árbores que se remonta a mediados do seculo XVI cando se construiu a capela na honra a Santa Uxía.

O día da árbore centrase de cotío na plantación de árbores e xeralmente olvídase que este día pretende lembrar tamén a importancia de protexer as superficies arboradas, como di Joaquín Araujo:

“los árboles los ponemos a crecer, pero crecen ellos solos.
En cambio la destrucción es responsabilidad exclusiva de nuestra parte”.

Os bosques maduros son un obxectivo básico de conservación, realizar unha xestión dos bosques de xeito respetuoso có medio ambiente é de vital importancia para conservar e potenciar a biodiversidade que acollen. As árbores grandes e vellas, además da función paisaxística, cumplen unha función biolóxica de primeira orde, ofrecen unha variada e abondosa oferta trófica e de cavidades naturais nos seus troncos e ramas grosas para a nidificación e refuxio de numerosas especies animais.  Ademáis, as árbores vellas con madeira morta nos troncos e ramas permiten o desenvolvemento dunha grande diversidade de flora epífita e son hábitat de numerosas especies de artrópodos, a súa vez alimento das aves insectívoras.

Preservar a biodiversidade, evitar a tala destes poucos bosques ou árbores centenarias, protexer o noso entorno natural e patrimonio forestal; asegurando o papel dos bosques na mitigación do cambio climático, na regulación do ciclo da auga, na mellora da calidade do aire e na conservación da biodiversidad; son os grandes retos que temos entre as nosas mans.

“A conservación é unha tarefa na que toda a sociedade está chamada a desenvolver un papel prioritario e somentes pódese conservar aquelo polo que se ten estima, se  coñece ou se quere”.

Coincidindo co Día da Árbore, SGHN-Sección Antela organizou unha ruta o día 17-03-2012 para render homenaxe a algunhas das árbores máis salientables de A Limia.

Máis...

Fotografía: Carballa da Rocha (Monumento Natural), unha das árbores que se visitaron.

 

Celebración 1º aniversario SGHN-Sección Antela
XEIRA NATURALISTA POR A LIMIA

O pasado sábado 11 de febreiro a Sección Antela celebrou o seu primeiro aniversario cunha saída pola Limia na que participou un grupo de 26 persoas.

Citámonos en Rairiz de Veiga, lugar no que, fóra de programa, algúns estiveron a visitar a Igrexa de Rairiz que garda un singular retablo e unha ara romana. Unha vez agrupados os participantes iniciamos a xeira na zona das veigas da Sainza, Porqueira e Ordes (no límite do Concello de Rairiz e Porqueira), este ano moi secas pola falla de choivas, onde se deron a coñecer diferentes aspectos relacionados cós usos tradicionais e actuais destas zonas.

Máis...

 

 

Á PROCURA DO ABELLARUCO POR TERRAS DE VIANA DO BOLO

¡¡¡ TODO UN ÉXITO !!!

O que tivo a excursión, organizada pola Sección Antela de SGHN, que realizamos o pasado Sábado 16 de xullo de 2011 (só faltou algún participante máis).

No horario previsto, comenzamos no lugar de Augas Mansas, no encoro do Bao, repleto de auga, moito máis que nos censos invernais, mirade a diferencia:

Alí preparámonos , e mirando para o encoro apareceron as primeiras rapaces: Miñatos queimados –que andiveron connosco durante toda a xornada, dende a primeira á última hora, en tódalas posicións .... de vóo-. E apareceron as primeiras sorpresas: Águia Caudal, unha preciosidade en fase clara que nos deu un gran espectáculo, e tamén Miñato abelleiro, que pasounos rápido, aínda que deu tempo a miralo á perfección.

Máis...