logo

 

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

line decor
  INICIO
line decor
 

 

 

 
 
 
 

 

PEIXE RODA OU LÚA – Ampliación dos fondos do Museo da Natureza

Mola_1 Mola_2

O noso Museo conta desde este verán cunha nova peza, grazas á colaboración de Protección Civil de O Vicedo. Trátase dun Peixe lúa (Mola mola) de 72 centímetros de lonxitude e 20 kg de peso, que nos países de fala inglesa chaman Pez sol. En ambos casos, sen dúbida, pola forma do seu corpo.

Este extraordinario animal que pode acadar máis de dous metros de lonxitude, cun peso duns 1.500 kg, é frecuente nas nosas costas, relacionado moi directamente coa Corrente do Golfo en todo o seu ciclo biolóxico. Ten corpo discoidal aplanado que remata de xeito abrupto no que podería ser o seu temón, ó carecer de aleta caudal propiamente dita, este aparece como un volante unido ás aletas dorsal e anal, altas e estreitas. Moi diferentes ás pectorais, pequeniñas e situadas tralas fendeduras branquiais.

Avanzan mediante movementos das aletas, a modo de remos, situadas moi atrasadas no corpo. Vese frecuentemente, preto da costa en ocasións, situado de lado case na superficie e deixándose arrastrar polas ondas. As veces, cando o animal é vello ou esgotado ó atopar coas augas frías das nosas costas, aparecen coa aleta dorsal sobresaíndolle como se fora a vela dun barco e servindo de branco para as gaivotas.

Non posúe escamas, presentando unha pel áspera, rugosa, elástica e grisácea, coa cara ventral máis clara. Profusamente parasitado, todo neste animal é fantástico e extremo: desde a moi pequena boca ata o elevado número de ovos que pon, ata 300 millóns de minúsculos óvulos dos que saen larvas con escasos dous milímetros de lonxitude, que claramente contrastan co gran tamaño do adulto.

O Peixe lúa é un avistamento habitual entre os que percorremos os cabos na procura de mamíferos mariños e aves. As veces divisamos a súa aleta dorsal como se fose unha quenlla, confundindo a observación durante uns segundos.

Deste exemplar fixéronse moldes, dos que proximamente se obterá unha réplica en resinas. Máis sobre o Museo da Natureza

Mola_3

Mola_4

 

FÓSILES MARIÑOS

Colaboración do Centro Oceanográfico de Gijón coa SGHN-Sección Mamíferos Mariños

O doutor Javier Cristobo, Director do Centro Oceanográfico de Xixón (Instituto Español de Oceanografía) colabora coa SGHN na investigación de fósiles mariños, cedendo temporalmente e para o seu estudo, un exemplar recuperado no proxecto “Indemares. Banco de Galicia 2010”.

Desexamos agradecer a boa disposición do Centro Oceanográfico en permitir este préstamo que se incluirá na investigación aberta sobre cifios ibéricos, e un agradecemento moi especial ó seu Director, Javier Cristobo, de quen recibimos sempre apoio para a consecución de proxectos relacionados co medio mariño.

Investigacións do Museo da Natureza sobre fósiles mariños: máis.

Fosil_Gijon_1

Fosil_Gijon_2

 

Plan de Ordenación do Litoral (POL): as alegacións da SGHN

COMENTARIOS XERAIS

A crúa realidade é que, 28 anos despois de asumir as competencias exclusivas sobre ordenación do territorio, Galicia aínda carece dunha ordenación real do territorio e que, de todas as rexións do “Espazo Atlántico” da Unión Europea, Galicia é a única que aínda carece dun instrumento de ordenación, protección e xestión do seu espazo costeiro. A política dos feitos consumados en moitos concellos, ese tristemente famoso “ti vai facendo” que en realidade era un “ti vai (des)facendo”, no ámbito do POL traduciuse nun caos urbanístico que devoraba o litoral galego ata que a Lei 6/2007 paralizou cautelarmente os desenvolvementos urbanísticos na franxa de 500 m desde a beiramar ata a elaboraciónd o POL. A moratoria chegou demasiado tarde para algunhas zonas sobranceiras da beiramar galega, pero aínda a tempo para outras moitas.

Moito máis aló dun solar urbanizable, ou dun terreo a encher con infraestruturas enerxéticas, de comunicacións e plantas de acuicultura, o litoral de Galicia é parte do patrimonio natural, cultural, etnográfico e identitario dos galegos e de todos os europeos; como tal patrimonio común inalienable debemos ordenalo, aproveitalo de xeito sostible e protexelo por enrriba de calquera interese particular. Por iso, a SGHN da a benvida ó POL non só porque é necesario, senón porque, facendo da necesidade virtude, é en liñas xerais un bo plan, malia que a SGHN discrepa con algúns artículos, considera que outros deberan de mellorarse e bota en falla a inclusión dalgún adicional.

ASPECTOS NEGATIVOS DO POL

  • Ningún artigo contempla a imprescindible campaña de reposición da legalidade urbanística, aínda que no propio POL hai fotografías nas que se ven casos evidentes de alegalidade, incluidas flagrantes invasións do dominio público marítimo terrestre.
  • Non inclúe unha imprescindible disposición transitoria que estableza unha moratoria na execución dos PXOM e dos plans sectoriais e proxectos sectoriais vixentes na actualidade para que se adapten ó POL e ás DOT, especialmente ás determinacións e criterios establecidos non só nas áreas de protección ambiental e mellora ambiental e paisaxística, senón tamén nos espazos de interese.

ASPECTOS A MELLORAR NO POL

  • Deberíase de clarificar máis o destino dos distintos tipos de asentamentos, sobre todo aqueles que non concordan cos obxectivos do Plan, como os ámbitos de recualificación. Asi mesmo, debería artellar novos instrumentos de ordenación de incidencia supramunicipal para evitar que se multipliquen os efectos negativos das diferentes actuacións (polígonos industriais, rede viaria e outras infraestruturas, etc).
  • Na zona de protección, así como na de mellora ambiental e paisaxística e nos espazos de interese, debería establecer: a) unha normativa clara, e moi respetuosa cos valores ambientais, para regular a instalación de sistemas xerais territoriais; b) un perímetro exento de construcción urbana, industrial, deportiva ou incluso de lecer que chegase á referencia dos 500 m, ou menos en casos especiais polas características da zona; c) unha política forestal comprometida coa recuperación do bosque atlántico e a progresiva eliminación dos monocultivos de eucalipto; d) a priorización das actividades produtivas sostibles, como a agricultura ecolóxica e a acuicultura tradicional.
  • As medidas de integración paisaxística deberían facerse extensivas ós proxectos de concentración parcelaria e os dragados e a rectificación de leitos só deberan permitirse en circunstancias absolutamente excepcionais e, xa que logo, só tras a exhaustiva xustificación de que non hai outra alternativa posible.

ASPECTOS POSITIVOS DO POL

  • A preocupación pola urbanización difusa e os crecementos illados, así como a súa aposta polo uso eficiente e sostible do solo, a integración paisaxística e ambiental dos núcleos de poboación, a rehabilitación e a renovación de edificacións.
  • O criterio de que é preciso evitar “os desenvolvementos urbanísticos nos espazos de maior valor agrolóxico, potencialmente inundables e de valor hidroxeolóxico”; neste senso, a SGHN solicitou que o POL estableza a prohibición absoluta de calquera desenvolvemento urbanístico ou industrial nos humedais incluidos no Catálogo Galego de Humedais.
  • O criterio de que, sen resolución expresa do organismo competente en materia de paisaxe, se entenda desfavorable o seu informe preceptivo e vinculante sobre o estudio de impacto e integración paisaxística de obras, usos, construcións, instalacións e actividades.
  • A preocupación por combatir a contaminación lumínica, perniciosa non só para o funcionamento dos sistemas naturais, como indica o POL, senón tamén para o dereito dos cidadáns a disfrutar do ceo nocturno.
  • O seu modelo de sendeiros peonís, claramente inspirado nos sendeiros europeos de gran e pequeno percorrido: sen dúbida algunha moitísimo máis respectuosos, fermosos, sustentables e baratos que o perxudicial e carísimo modelo de paseos marítimos desenvolvido ata agora.
  • A aceptación da suxerencia da SGHN (durante o trámite de audiencia do POL) para que os espazos de interese de taxons (EIT) contemplen a todos os taxóns endémicos, vulnerables ou de distribución reducida, e a inclusión dos 22 EITs propostos pola SGHN para protexer o hábitat de dous odonatos (Brachyton pratense e Coenagrium scitulum), unha bolboreta (Zerinthia rumina), un anfibio (Pelobates cultripes), un réptil (Chalcides bedriagai) e tres aves (Charadrius alexandrinus, Burhinus oedicnemus e Emberiza schoeniclus lusitanica).

Pelobates

Fotografía: Sapo de esporóns (Pelobates cultripes).

Máis información en Alegacións_POL_SGHN e SGHN_Comisión_Parlamentaria_POL

 

A Limia a piques do colapso hidrolóxico

De acordo cos datos oficiais da Estación SAIH (ROEA) A046 (1805) “Río Limia en Puente Linares”, obtidos da páxina web da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (http://194.224.175.148/minosil/index.php?url=/datos/graficas_numeros/tag:A046_ACQRIO1):

  • A finais do pasado mes de xullo os caudais circulantes no río Limia eran xa un 10-24% inferiores ó caudal ecolóxico.
  • Durante o mes de agosto o caudal medio circulante foi a penas a metade do caudal ecolóxico e só un tercio do caudal medio histórico nese mes.
  • Dende o pasado 27 de agosto os caudais circulantes no río Limia son a penas a cuarta parte do caudal ecolóxico e 6-7 veces inferiores ó caudal medio histórico.
 
Caudal
(litros por segundo)
Fonte da información
Promedio mes de agosto periodo 1972-1997
1520
Datos oficiais históricos da antiga Estación de aforos 1805 “Río Limia en Puente Linares”
Caudal ecolóxico
970
“Estudio hidrolóxico-ambiental de A Limia” (Ministerio de Medio Ambiente, 2007)
Dende finais xullo 2010
menos de 880
Datos oficiais da Estación SAIH (ROEA) A046 (1805) “Río Limia en Puente Linares”
Promedio mes de agosto 2010
520
Dende o 27 de agosto 2010
menos de 280

Nunha visita xirada á Limia con ese motivo, un equipo da SGHN ven de documentar as seguintes situacións:

  • Emisario de Antela. Augas abaixo da estrada N-525 as augas están prácticamente estancadas e só fluen nunha "canle" de 40-50 cm de largura e 3 cm de profundidade.
  • Río Faramontaos. Totalmente seco baixo a ponte da estrada Zós-Paredes.
  • Río Arnos. Completamente seco na súa confluencia co río Limia.
  • Río Fírbeda. As aguas fluen moi lentamente nunha "canle" de apenas 1 m de largura e 4-5 cm de profundidade na súa desembocadura no Limia.
  • Río Vidueiro. “Canle” reducida a 1 palmo de largura e 2 cm de profundidade de auga que aparenta estancada na súa confluencia co río Limia.
  • Río Limia. Treito de 300 m totalmente seco ó seu paso polo casco urbán de Xinzo de Limia; a augua só comeza a fluir augas abaixo da depuradora de augas residuais de Xinzo de Limia, que é agora o principal suministro de auga ó río Limia.

Á vista desta situación, e tras dous escritos infructuosos dirixidos ó Presidente da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil con datas 11-08-2010 e 03-09-2010, a SGHN ven de solicitar á Directora Xeral da Auga do Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño que ordene con carácter inmediato a suspensión de todos os aproveitamentos de auga non adicados a abastecemento de poboaciones na bacia do río Limia augas arriba de Ponte Liñares ata que se recupere o caudal ecolóxico mínimo de 0,97 m3 s-1 na Estación SAIH (ROEA) A046 (1805) “Río Limia en Puente Linares”.

A petición da SGHN faise ó abeiro do Real Decreto Lexislativo 1/2001 (texto refundido da Lei de Aguas estatal) que, nos seus artigos 59.7 e 60, establece que os caudais ecolóxicos ou demandas ambientais deben considerarse como unha restricción que se impón con carácter xeral ós sistemas de explotación, supeditada só á regra sobre supremacía do uso para abastecemento de poboacións.

Rio_Limia_seco Estacion_aforos_Limia

Fotografías: Imaxes actuais do Río Limia seco ó seu paso pola vila de Xinzo de Limia (esquerda) e Río Limia cunha cota de auga de a penas 5 cm de altura na Estación SAIH (ROEA) A046 (1805) “Río Limia en Puente Linares” (dereita).

Mais...

 

 

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Paspallás 29 en PDF

Outro arco da vella de lume

Braña 1977 en PDF

Efemérides astronómicas outubro

Alegacións ZCP Anfeoz (Ourense)