logo

 

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

ferrol@sghn.org

line decor
INICIO  
line decor
 
 
 
 


 

"Mercalegre" en Ferrol

Ferrol 23-04-2017

Magnífico ambiente en Mercalegre. A SGHN axudou montando unha mesa con materiais da entidade e facendo unha visita guiada ás 12 horas.

 

 

"Lendo a Natureza" por Ferrol

Ferrol 22-04-2017

Animada edición de "Lendo a Natureza", un percorrido dende o Cantón de Molíns ao Xardíns das Angustias para descubrir a xeoloxía, a flora e a fauna que atesouran os máis antigos xardíns urbanos de Ferrol. Un día fermoso para apreciar unhas instalacións centenarias, pensadas para o lecer cun deseño de urbanismo de cidade de vai para catro séculos.

Os próximos dous actos do programa "A Biblioteca sae ao medio" serán o 8 e 15 de setembro, senllas visitas nocturna e diurna ao sistema dunar e lacustre de Doniños.

 

Os cans nas praias, con correa

Correa

Ou corda, ou algo para manter ao can controlado. Estamos xa en plena tempada de cría da Píllara das dunas, un pequeno paxariño de praia, do que quedan unhas 80 parellas en toda Galicia. A especie está protexida por lei pola súa difícil situación, como exemplo saiban que en 2016 so eclosionaron 130 poliños, e deles unicamente 49 chegaron a voar, tal e como explicou a doutora María Vidal na súa recente conferencia en Ferrol. Como son posibles estes pobres resultados? Véxase como sae a pouco máis de medio polo por niño, ou de cada dous niños, un polo, si o miramos así.

De certo é unha especie fascinante, sabendo como pon os ovos na area de praias e dunas; abundan aí inimigos naturais coma a propia marusía, os corvos ou o raposo, mais durante milleiros de anos foron quen de resistir e chegar ata hoxe.

O problema ven dos cambios de hábitos humanos e da subida do mar. Sobre isto último temos pouco control directo, e os areais minguan, pero sobre o uso da praia si hai recomendacións doadas para mellorar a situación da especie. O primeiro é evitar a principal causa de mortalidade de polos de Píllara debido a humanos, mellor dicir da xestión dos animais domésticos. A lei di con carácter xeral que ningún can pode levarse ceibo en espazos públicos; sobre as praias, ademais, hai outras xurisdicións como as de conservación -as praias exteriores de Ferrolterra pertencen ao Lugar de Interese Comunitario Costa Ártabra- e as de uso de praias. No caso do concello de Ferrol o artigo 27 da súa ordenanza prohibe «a presenza de animais na praia dentro da tempada de baño», pero a Píllara non pode esperar: en praias de Ferrol xa hai ovos chocando. Ata o mes de xuño, pois, civismo e correa.

Xan Rodríguez Silvar é o Delegado en Ferrol de SGHN

 

Xornadas de Arqueoloxía Mariña

Ferrol, 17 a 19-02-2017

Organizadas polo Clube do Mar de Ferrol, SGHN e o Museo Naval, dende hoxe ata o domingo terán lugar as Xornadas de Arqueoloxía Mariña, cunha conferencia de David Fernández Abella no salón de actos da sede de SGHN en Ferrol (Praza de Canido s/n), unha visita ao Museo Naval e unha inmersión en A Cabana.

 

Ferrol no século XXI
Pasado, presente e futuro do patrimonio museístico da cidade

 

Ferrol, 05-02-2017

O venres día 3 tivo lugar esta interesante xornada, que respondeu ás expectativas do programa, pese ao temporal, e na que as realidades e as posibilidades do patrimonio industrial, naval e natural de Ferrolterra se debatiron entre ponentes e público. Un paso máis na necesaria coordinación entre sociedade civil e administracións para conservar e divulgar o patrimonio. — con Juan Rodriguez SilvarFundación Exponav e La Ruta de la Construcción Naval en Facultade Humanidades e Documentación. Campus Esteiro. UDC.

 

Arquivo persoal do botánico Xavier Sóñora (1956-2016)

Ferrol, 05-12-2016

A SGHN vén de publicar o Proxecto de Arquivo persoal do botánico Xavier Sóñora (1956-1996). O proxecto ten como obxectivo principal a organización e tratamento arquivístico, co fin de facilitar un acceso web ás descricións arquivísticas do fondo documental persoal do botánico, polo seu interese como fonte documental para as investigacións científicas sobre o ecosistema galego en xeral e, máis concretamente, para a investigación das coleccións de exemplares formadas por el e custodiadas no Museo da Sociedade Galega de Historia Natural (Ferrol, A Coruña).

Dende a Sociedade Galega de Historia Natural, lembramos que o biólogo Xabier Sóñora ocupou o cargo de delegado desta entidade en Ferrol durante anos e foi un destacado botánico na Universidade de Santiago de Compostela, sendo autor e coordinador de numerosos traballos científicos e divulgativos que aínda hoxe son bibliografía de referencia na materia. Faleceu inesperadamente, pouco antes de presentar a súa tese de doutoramento, no ano 1996.

Ademais de varias coleccións museográficas (entre as que se inclúe material de herbario, algario, froitos, fósiles, cunchas, crustáceos, etc), a familia depositou no Arquivo da Sociedade Galega de Historia Natural parte do produto documental da súa actividade investigadora que foi obxecto deste proxecto. O fondo tamén inclúe outros tipos documentais que completan a súa faceta persoal e aportan contexto á súa labor investigadora e divulgativa.

Este proxecto foi realizado mediante unha subvención da Secretaría Xeral de Cultura, pertencente á Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria da Xunta de Galicia, en base á convocatoria das axudas destinadas á Colaboración no financiamento de actuacións en materia de arquivos (DOG nº65, do 6 de abril de 2016)

 

Comunicado do Museo de Historia Natural da SGHN sobre a colección Manuel Cortizas

Ante a nota publicada hoxe na Edición de Ferrol da Voz de Galicia, a Dirección do Museo da SGHN desexa tranquilizar a todos os simpatizantes do Museo e aos membros da SGHN sobre o coidado na preservación dos fondos que se lle confían.

  • As mostras ás que se refire a nota foron recollidas polo noso inesquecible socio Manuel Cortizas. Boa parte delas foron musealizadas e atopanse expostas no Museo no lugar principal que merecen, e catalogadas nos seus rexistros. As restantes, das que non consta relación oficial nos arquivos do Museo, quedaron depositadas nun almacén anexo, á espera de acadar os medios necesarios para a súa conservación e posibles futuros tratamentos expositivos.
  • Estas mostras arbóreas estaban compostas por unha gran cantidade de madeira que nunca foi tratada, polo  se atopaba nun moi mal estado de conservación, o que xa viña sucedendo dende hai moitos anos, pois moitas delas proviñan dos restos de madeira recollidos tras o paso do Klaus (2009) por Galicia, tal como se recolle na Voz de Galicia. A almacenaxe sen tratamento dou pé ao ataque de especies de fungos, vexetais e animais que se alimentan de madeira e efectos colaterais como o incremento da presenza de ratas nesa parte do solar do Sánchez-Aguilera.
  • A actual dirección do Museo da SGHN no exercicio das súas responsabilidades procedeu a liberar a dependencia onde se atopaban, non incluída no convenio co Concello de Ferrol, constatando o lamentable estado de conservación das pezas citadas. Á vista da situación, os responsables do Museo procederon á súa retirada e xestión, segundo os criterios técnicos máis indicados, decidindo  depositar algúns destes troncos no xardín do propio Museo, para servir de acubillo a especies vexetais e animais. Procedeuse tamén a informar das decisións e xestión á familia de Manuel Cortizas.

Queda por último subliñar a determinación dos responsables da SGHN de seguir a traballar na liña de consolidar o legado da xenerosidade e traballo de tantos socios e socias, procurando mellorar o equipamento museístico que, grazas ao apoio da sociedade ferrolá e as sucesivas corporacións municipais, está ao dispor dos miles visitantes anuais que acoden e apoian os esforzos da entidade.

En Ferrol, a 22 de decembro de 2016
A Dirección do Museo da SGHN

Insignia de ouro do Concello de Ferrol á SGHN

Discurso do Secretario Xeral de SGHN no acto de entrega

Ferrol, 09-01-2016

Alcalde de Ferrol, Alcaldesa de Lugo, Conselleiro de Política Social, Concelleiras e Concelleiros de Ferrol e Lugo, Autoridades, Premiados, Amigas e amigos, Señoras e Señores.

En nome de todos os que formamos parte da SGHN, queremos agradecer cordialmente, a entrega da insignia de ouro da cidade, que toda a corporación municipal tivestes a deferencia de outorgarnos.

A S.G.H.N. é unha asociación independente e científica, dedicada ó estudio, divulgación, conservación e defensa do medio natural, que non ten na súa actuación fins lucrativos. Os seus obxectivos son: "A organización de actividades de estudio e divulgación, así como fomentar e difundir o interese e a preocupación polos temas relacionados co coñecemento, conservación e defensa da natureza", como di o artigo 5 dos nosos estatutos.

A Sociedade Galega de Historia Natural naceu en principio co nome de Grupo Ornitolóxico Galego en 1973, é dicir hai 43 anos, o que a converte en a máis veterana das organizacións de defensa ambiental galegas e unha das máis antigas de España.

Esta distinción que se nos concede pertence a todos os socios, voluntarios e colaboradores, que fixeron posible o traballo e os logros da SGHN durante toda a súa traxectoria, co seu apoio, achega de ideas, proxectos e mediante o seu traballo desinteresado, case sempre en precario. Entre todos eles queremos mencionar aos que xa non están connosco, como Xabier Soñora, que foi Delegado en Ferrol, e en especial ao noso Socio de Honra Manuel Cortizas “Manolo de Vite” como a el gustáballe que o lembrasen e que nos deixou o pasado ano. O traballo deles foi e é un aliciente para todos os demais, e que nos anima a tentar mellorar e continuar cos nosos obxectivos.

Na actualidade estamos implicados en diferentes proxectos, de investigación, divulgación e educación. Como o estudo de fósiles de zifios que nos permitiu descubrir catro novas especies descoñecidas para a ciencia, traballo que continúa na actualidade en colaboración con universidades e museos de Europa, e que permite poñer o nome de Ferrol no ámbito científico Internacional.

A publicación das nosas revistas, Braña (a primeira revista científica escrita en galego) e Paspallas, onde quedan plasmados os censos de aves e próximamente un atlas de plantas alóctonas, así como todas as nosas actuacións.

Co concello da nosa cidade efectúanse actividades educativas destinadas á divulgación en colexios, Institutos, entidades culturais e sociais, dos nosos valores naturais e ambientais, asi temos: "Ferrol naturalmente", "A biblioteca sae ao medio", "Xogando co Sol", "Coñecendo o Universo", charlas, conferencias e sobre todo as visitas ao noso Museo de Historia Natural, que xa pronto con outro aspecto e con novas pezas, axudará a potenciar a oferta cultural e turística da nosa cidade.

Xa para rematar, quiseramos dicir que todas estas actividades están dirixidas a potenciar a defensa da nosa contorna, con especial dedicación á educación ambiental e á protección do medio natural, pero non como algo exclusivamente local, senon como unha pequena achega a algo moito maior, o conxunto do noso planeta, a nosa casa, que temos que preservar para o futuro das próximas xeracións.

E nunca isto quedou mellor reflectido que nas palabras do gran astrónomo, astrofísico e escritor Carl Sagan, que en 1991, cando a nave espacial Voyager 1, atopábase nas proximidades do planeta Saturno a 6.000.000.000 de quilómetros da Terra, pediu á NASA que apuntase a cámara da nave cara a nós, conseguindo unha das 10 mellores fotos da historia da astronomía, na que podiamos ver un puntiño azul pálido, suspendido nun raio de Sol, a Terra. Á vista desta imaxe, onde apreciou a fraxilidade e o pequeno que é o noso planeta, elaborou un pensamento que publicou en 1994 no seu libro Pale Blue Dot. No seu parágrafo final di así: "Quizais non hai mellor demostración da tolemia da soberbia humana que esta imaxe distante do noso diminuto mundo, para min recalca a nosa responsabilidade de compartir máis amablemente os uns cos outros, para preservar e coidar este punto azul pálido, a nosa casa, o único fogar que coñecemos."

Moitas grazas.

 

MUSEUM: Unha exposición fotográfica da SGHN sobre os fondos non visitables do museo

Ferrol, 05-11-2015

O vindeiro 5 de novembro inaugúrase, no espazo expositivo da Sociedade Galega de Historia Natural en Ferrol, unha exposición fotográfica de Ignacio Marín Lacomba sobre os fondos non visitables do museo que permanecerá aberta ata o vindeiro 5 de decembro  co seguinte horario.

  • De luns a sábados: mañás de 9:30h a 13:30h e tardes de 16:30h a 20:30h.
  • Domingos e festivos : mañás de 10:00h a 14:00h. Tardes pechado

Actividade de Mergullo para o vindeiro 7 de novembro de 2015

A actividade, coa que arranca a nova vogalía de mergullo da SGHN-Ferrol, está organizada conxuntamente polo Club do Mar de Ferrol e Sociedade Galega de Historia Natural, é gratuíta, e o principal obxectivo é a concienciación dos danos causados polo chumbo no medio ambiente e sobre todo nos ambientes mariños.

Para poder participar na actividade, será necesario cumprir con todos os requisitos legais para a práctica das actividades subacuáticas: tTodos os mergulladores deberán estar en posesión do título, e do seguro para o desenvolvemento de actividades subacuáticas ou ben a licenza federativa que deberán acreditar o día da inmersión. Ver máis información importante...

O prazo para a inscripción remata o vindeiro venres 6 de novembro ata as 16:30h e pode facerse en:

Club do Mar: franciscojoseporteroduran@yahoo.com whatsapp : 696094134 (Paco)
Sociedade Galega de Historia Natural: ferrol@sghn.org whatsapp : 618700078 (Jose)

 

Apicultura galega: Pasado, presente e futuro da nosa apicultura

Ferrol, 14-06-2015

Rafael Díaz Nieto, Pastor de abellas e membro de AGA (Asociación Galega da Apicultura), entidade onde representa o cargo de Delegado Comarcal.

Persoa moi comprometida coa natureza, destaca por ser un activo organizador de xornadas apícolas e agrícolas ecolóxicas. Divulgador da historia e das técnicas apícolas galegas, así como da verdadeira importancia dos polinizadores. Colaborador de numerosas ferias apícolas e de produción ecolóxica.

Bo coñecedor dos efectos dos praguicidas no medio ambiente e, principalmente, nas abellas. Divulgador e activista na loita contra a presenza de Vespa velutina Lepeletier, 1836.

Autor de numerosos traballos divulgativos e de libros como A misión secreta das abellas. (Concello de Narón, 2006, 100 páxs.) onde recolle a importancia medioambiental das abellas. Membro activo do Círculo Gacela Agrarista

RAFAEL DÍAZ NIETO IMPARTIRÁ UNHA CHARLA NO SALÓN DE ACTOS DA SGHN-FERROL, O VINDEIRO VENRES 19 DE XUÑO ÁS 20:00 HORAS.
AFORO LIMITADO.

 

Comunicado de SGHN-Delegación Ferrol

8 de xuño, Día dos Océanos

Ferrol, 03-06-2015

 O vindeiro 8 de xuño celébrase o Día dos Océanos, como data de reivindicación dos seus moitos problemas. Para eses días están convocadas actividades de voluntariado co fin de mellorar a conciencia pública sobre o estado das costas, algunha delas coa proposta de limpar de plásticos praias da bisbarra.

O feito é que nestas semanas están en pleno período reprodutor plantas, pequenos animais e vertebrados que como a Píllara das dunas, dependen de moi pouco tempo para poder reproducirse na estreita banda intermareal, entre o mar e as dunas.

A presenza de grupos numerosos de persoas non expertas nesa zona crítica, sumada á presión habitual de bañistas, paseantes con ou sen mascotas, entre outros factores, pode comprometer o éxito reprodutivo de moitas especies.

Todas as praias a mar aberto están incluídas dende o Cabo Prioriño ao norte no Lugar de Interese Comunitario (LIC) Costa Ártabra.

Polo exposto a SGHN apoia todas as iniciativas de concienciación que non comprometan a reprodución de especies, desaconsellando actividades que supoñan a presenza masiva de persoas entre marzo e principios de xullo, recomendando que os labores de limpeza institucionais ou privados se fagan fóra desas datas.

En conclusión, entre marzo e xullo:

  • Que non facer:
    • Frecuentar a zona alta da praia e as dunas polo perigo de compactación e destrución involuntaria de pequenos organismos e niños de Píllara.
    • Remover residuos na zona mencionada. 
    • Eliminar argazos e materia orgánica de arribada, son alimento para moitas especies. 
  • Que facer:
    • Colaborar na retirada de materias en datas apropiadas.
    • Evitar a contaminación das praias retirando os residuos propios.
    • Participar ou practicar actividades de observación non destrutiva do litoral.

A Delegación en Ferrol da SGHN pode ofrecer asesoramento máis amplo sobre o tema no seu local ou por medios electrónicos

 

Mesa redonda sobre o proxecto de creación do Xeoparque do Cabo Ortegal

Ferrol, 26-05-2015

O vindeiro venres 29 de maio de 2015 ás 19:30 no Museo de Historia Natural da SGHN en Ferrol tera lugar a mesa redonda que se dividirá en dúas partes, unha primeira na que os diferentes poñentes farán unha breve exposición de aspectos importantes do proxecto e unha segunda parte aberta á participación do público e que, esperemos, de paso a un interesante debate e serva para aclarar as dúbidas que poidan surxir.

Os poñentes e os temas que se expoñerán son os seguintes:

  • Francisco Canosa Martínez, doutor en xeoloxía, autor e alma mater do proxecto, explicará qué significa a figura de Xeoparque e en qué consiste o proxecto, posteriormente, fará unha introdución á xeoloxía do Complexo de Cabo Ortegal para amosar a importancia científica deste territorio.
  • Rafael López Loureiro, profesor e naturalista, tratará o tema das especies botánicas máis valiosas desta bisbarra e do seu estado de conservación. Nun breve paseo pola botánica rara ou moi escasa asociada ao Complexo de Cabo Ortegal xustificará a catalogación de “importancia excepcional para o mantemento da biodiversidade” que lle concedeu o Ministerio de Medio Ambiente á Costa Ártabra.
  • Belén Pérez Pérez, bióloga e presidenta da Asoc. “Amigos do Parque Xeolóxico do Cabo Ortegal” e membro de AEPECT, falará sobre o desenvolvemento local, xeoturismo e das distintas propostas de actividades económicas nos outros xeoparques españois. Finalmente presentará a asociación e cal é a súa finalidade.

 

A biblioteca sae ao Medio

Ferrol, 07-05-2015

A Sociedade Galega de Historia Natural, en colaboración coa Concellería de Educación do Concello de Ferrol, co obxecto de potenciar a Biblioteca da SGHN e o manexo das guías de campo, organiza a actividade "A Biblioteca sae ao Medio" que consistirá en tres saídas á natureza nas seguintes tres datas do mes de maio.

  • 16 de maio Covas, percorreremos a zona de minas, visitando a mina romana "ruína montium" e a bocamina de principios do século XX. Flora privilexiada e a protexer. ( saída dende a cooperativa de Covas ás 11 h).
  •  23 de maio  Lagoa de Doniños, perímetro sur da lagoa, comentaremos o complexo dunar, a súa orixe, fauna e flora, asemade falaremos do perigo para a natureza das especies alóctonas. (saída do aparcadoiro de Penencia ás 11 h).
  • 30 de maio Muíños de Esmelle, visitaremos 12 muíños, onde observaremos o seu funcionamento. Veremos tamén fontes e lavadoiros. Analizarase a flora de ribeira e a súa importancia. (saída dende o local social de Esmelle ás 11 h).

A duración das saídas será  de 11 h a 13 h. Máximo 40 persoas e está aberta a tódolos interesados, socios ou non.
Para apuntarse ás saídas: enviar correo electrónico a ferrol@sghn.org, nos seguintes teléfonos  881 93 13 15 e 698 141 384, ou no local de SGHN Ferrol.

 

Presente e futuro do saneamento da ría de Ferrol

Ferrol, 05-05-2014

E aquel día apareceron árbores pintadas de laranxa. ¿Sería unha gamberrada no parque? ¿Un xeito de comunicarse? ¿símbolos de novas tribus? Axiña soupemos de que se trataba e efectivamente tratábase diso: unha gamberrada e unha forma de comunicación de novas tribus. Tribus que, por outra banda, non son tan novas, levan demasiado tempo con nós cun estilo de goberno inspirado no «mangoneo» impúdico.

En plena era da comunicación a administración informaba con pintadas nas árbores que ía a acometerse unha obra no Parque Pablo Iglesias. Despois de explicarnos en que consistía? Despois de preguntarnos que nos parecía? Despois de campañas informativas, maquetas e debates sobre a importancia do saneamento na cidade, do xeito razoable de facelo, dos pros e contras das obras, do contraste de ideas coa cidadanía, ou dentro daquelo que chamaban —¿lembra alguén?— «Consello da Viciñanza»?

Amigos e amigas, si algún día pasean pola súa cidade e ven árbores pintadas de cores saiban que é un «WhatsApp» da administración. Para desencriptalo soliciten información no seu concello. Afortunadamente, o que nun primeiro momento foi carraxe, indignación, desconcerto e desinformación da veciñanza —este parece ser o estado óptimo que queren algúns/has para a cidadanía— converteuse nun movemento exemplar en defensa do dereito á información veraz, á participación nas decisións do común e ao respecto pola pluralidade de ideas e opinións. Ninguén respostou con pintadas nas árbores, nin nas portas ou paredes, aínda que quizá esa fora a resposta proporcionada. Non si?

Ao comezo, ante o obvio malestar de veciños e veciñas ao saber que se ía construír un tanque de tormentas diante das súas vivendas, ás agachadas e no medio dun parque, procurouse información da administración... fixéronse propostas de reubicación... organizáronse charlas informativas, coloquios, concentracións e actos no propio parque para chamar a atención sobre o significado das pintadas nas árbores.

Ademáis fíxose un enorme esforzo por procurar a unidade de veciños/as, organizacións ambientais e políticas, centros de ensino e entidades de todo tipo, con resultados á vista.

E por fin, ao ir comprobando por múltiples fontes o desaguisado que se estaba a montar, decidimos organizar unhas Xornadas —con convite ás administracións que se limitaron a perseverar con «pintadas nas árbores»— para coñecer en profundidade o sistema de saneamento, os modelos alternativos, a base administrativa e xurídica na que se fundamenta a intervención, o propio proxecto construtivo, o convenio no que se substenta, os custos da súa realización e os futuros do seu mantemento, as consecuencias ambientais, os modelos de xestión da auga...

Cumprimos coa nosa obriga de socializar a información e agradecemos as múltiples contribucións de moitas persoas que xenerosamente nos proporcionaron os seus coñecementos de forma desinteresada e cargaron de valor os documentos. Desde a defensa do saneamento da cidade e da ría xa sabemos que, agora, non podemos agardar nada das administracións —nomeadamente do Concello de Ferrol— pero tamén sabemos que se poden construír espazos para a opinión formada, e que precisaremos deles por moitos anos.

Tamén temos a certeza de que a Administración autonómica e municipal «falará» moi pronto. Cando toque inaugurar. Daquela utilizarán métodos de «comunicación» moito máis «modernos» e «poderosos» que o de «pintar as árbores de laranxa». «Daquela inaugurarán unhas obras de
“saneamento” cunha obsolescencia programada para o día seguinte á inauguración.»

Seguro que o pagaremos, pero imos darlles os parabéns?

Acceso ao informe íntegro en PDF.

 

Presentación da biblioteca da SGHN

Ferrol, 20-04-2013

No cadro da "Festa da lectura, do libro e da palabra 2013" que se celebra do 19 ao 24 de abril organizado pola Concelleria de Educación do Concello de Ferrol, hoxe ás 12:00 preséntase a biblioteca da SGHN, nun acto que terá lugar nunha carpa instalada para este evento na praza da Constitución.

 

Dous anos de Fragas do Mandeo

As Mariñas, Ferrol, 11-01-2013

A Sociedade Galega de Historia Natural e a Fundación Fragas do Mandeo ofreceremos unha conferencia en Ferrol sobre a custodia do territorio titulada "Fragas do Mandeo: O fondo de conservación da natureza de As Mariñas", que impartirá o Presidente da Fundación, Fernando Bandín, o venres 18 de xaneiro ás 8 da tarde no Museo de Historia Natural.

A custodia do territorio é unha fórmula de conservación da natureza que busca preserva-la biodiversidade mediante acordos cos propietarios de fincas. A Fundación Fragas do Mandeo - constituida por Sociedade Galega de Historia Natural, Grupo Naturalista Hábitat e a asociación cultural O Rabo do Galo - é unha entidade non lucrativa declarada de interese galego que practica a custodia do territorio na comarca coruñesa de As Mariñas.

Na conferencia vai falarse das características da custodia do territorio, da súa eficacia como fórmula para protexe-la natureza, da súa implantación no estranxeiro e no conxunto do Estado, das fórmulas legais para aplicala (compra-venta, doazón, legado testamentario, cesión, etc.) e das actividades de Fragas do Mandeo nos seus dous primeiros anos de vida.

 

 

Emilio Marín Formoso, Socio Honorario de SGHN

Ferrol, 08-10-2012

Hoxe dia 8 de outubro, a S.G.H.N. fixo entrega do diploma que acredita ao que foi Delegado en Ferrol, Emilio Marín Formoso, como Socio Honorario desta entidade, en recoñecemento a dedicación prestada no estudo, defensa e divulgación do medio natural galego, así como o seu traballo inestimable para que o que hoxe é o Museo de Historia Natural dera os seus primeiros pasos, tal como se acordou na Asemblea Xeral que tivo lugar en Santiago de Compostela o pasado mes de marzo. A entrega do diploma tivo lugar na sa de lectura da biblioteca do Museo por parte de membros da Xunta Directiva Xeral da S.G.H.N.

 

Alegacións de SGHN-Delegación de Ferrol

AAI de Forestal del Atlántico para fabricación de formol, colas e resinas e xestión de Marpol

Como xa fixera con data 03-04-2008, o 03-10-2012 a SGHN_Delegación de Ferrol presentou alegacións á "información publica da solicitude de renovación da Autorización Ambiental Integrada (en adiante AAI) presentada por Forestal del Atlántico, S.A. para a instalación de fabricación de formol, colas e resinas; xestión de residuos Marpol, localizados no concello de Mugardos, A Coruña (clave do expediente de renovación 2012-IPPC-M-98) (ver PDF).

 

Puntualizacións de SGHN

Enchido con auga do Eume do oco da antiga mina de lignito das Pontes

SGHN-Delegación Ferrol ven de dirixirse ao Presidente de Augas de Galicia (PDF) para expresarlle a total disconformidade coas declaracións nas que manifestaba non ter constancia de que se lle solicitaran datos sobre a calidade das augas que enchen o oco da antiga mina de lignito das Pontes. Xunto con ADEGA e Verdegaia, a SGHN, cando menos en cinco ocasións no último ano, enviou vía correo electrónico (medio indicado como máis idóneo polo propio organismo Augas de Galiza) solicitudes ao respecto. O feito de non ter recibido ningunha clase de resposta motivou que as dúas últimas solicitudes se realizasen por escrito entregado no Rexistro da Xunta de Galiza, polo que se ten constancia da entrega (PDF). Nembargantes, a resposta foi a mesma: ningunha.

En relación coa súa afirmación de que o único perigo de contaminación está no fondo da antiga mina, é preciso puntualizar que a profundidade da mina é de 200m no campo oeste e somentes 60m no campo leste, onde se atopa a escombreira interior, realizada pola necesidade de conter o deslizamento dos bloques adxacentes. Con 60m de profundidade é posible que no inverno as temperaturas dos distintos estratos se igualen e, polo tanto, se misturen as masas de auga, provocando que os materiais do fondo afloren á superficie, e con eles as cargas contaminantes.

Por outra banda, o maior perigo reside na fraxilidade do macizo e nas escorreduras procedentes dos taludes, que presentan zonas nas que é imposible fixar vexetación debido á verticalidade do terreo e os desprendementos continuos dos materiais que o conforman, o que constitúe unha fonte continua de acidificación das auas, situación que empeorará a partir do cese do aporte das augas do río Eume, feito que sucederá no momento en que as augas da bacía comecen a rebordar cara o Eume pola canle de desaugamento.

Un dos datos que se solicitaban no último escrito é se o rebordo xa se producira, pois no caso de que así fose, ENDESA entregaría á Xunta de Galiza a xestión do espazo, como estaba previsto no proxecto. Este acto de cesión conlevaría obrigatoriamente a exposición a información pública cos mecanismos que a lei establece.

No que si estamos de acordo é en que os resultados son mellores dos agardados, en canto á velocidade de enchido se refire; superáronse as previsións e este completouse en catro anos. Tendo en conta que durante o proceso non chegaron a acadarse niveis pluviométricos óptimos, a rapidez do proceso pon en dúbida o respecto dos caudais ecolóxicos do río Eume ao longo deste período.

Tal volume de auga non afectada polas actividades industriais e mineiras suporía, nun principio, segundo o pronóstico expresado no proxecto, unha garantía para acadar unha boa calidade das augas, sen embargo a análise das mostras recollidas ao pé dos taludes o pasado día 22 por membros de ADEGA, indican que a situación actual se alonxa significativamente do escenario agardado: pH de 2,5 nos aportes de escorredura e infiltración dos taludes (valor 10.000 veces superior aos normais), osíxeno disolto na auga inferior a 4mg/l, temperaturas de entre 23º e 24º que supoñen unha saturación inferior ao 40%, datos todos que evidencian unha situación que compromete gravemente a viabilidade dos organismos acuáticos.

Aínda que a Universidade de Compostela, a través do Laboratorio de Tecnoloxía Ambiental, na súa máis que custionable intervención, dá o visto e prace ao proxecto, non o fai sen indicar os riscos que este entraña, deixando claro a necesidade de realizar novas investigacións antes de comezar o enchido e do posible carácter irreversible dos graves impactos aos ecosistemas afectados.

Atendendo ao exposto, SGHN-Delegación Ferrol ven de solicitar:

  1. Que se teñan en conta os nosos criterios, baseados fundamentalmente nas investigacións levadas a cabo pola Universidade de Compostela e expostas no proxecto do enchido.
  2. Que, tendo en consideración o principio de cautela, se supervise por un equipo independente da empresa os resultados emitidos por esta.
  3. Que se certifique que no momento da entrega do espazo á Xunta de Galiza os obxectivos acadados coincidan cos previstos no proxecto. En caso contrario, ENDESA debe facerse responsable dos custes orixinados para as enmendas precisas co fin de acadar que a entrada da auga no Eume se faga en condicións satisfactorias. É obvio que a Xunta non disporá dos medios económicos necesarios para acadar tal obxectivo.
  4. Que se rectifique publicamente a afirmación de que as entidades non solicitaran os datos requeridos.

 

ADEGA, Verdegaia e a SGHN cuestionan a calidade das augas
que enchen a antiga mina das Pontes

23 de agosto de 2012. A inauguración do mal chamado “lago de As Pontes”, en realidade unha balsa mineira, amosa numerosas incertidumes e máis que posíbeis riscos para a saúde e o ambiente. Para ADEGA, Verdegaia e SGHN a recente autorización do baño nestas augas resulta sorprendente, por canto Augas de Galiza continúa sen propocionar datos sobre a súa calidade. Esta información, imprescindíbel para avaliar o estado da balsa e, consecuentemente, os posíbeis riscos ambientais e cidadás, foille solicitada até catro veces ao longo deste último ano á Consellería de Medio Ambiente e segue sen aparecer na súa web. Cais son as razóns desta ocultación deliberada?

As únicas previsións do que acontecerá na balsa son as achegadas por ENDESA no Proxecto e Estudo de Impacto Ambiental do enchido do oco da mina con auga do Eume. A empresa afirmaba que os niveis de metais pesados tras o proceso de enchido manteríanse en valores practicamente idénticos aos do escenario inicial. Para as nosas entidades, isto non é suficiente. Tendo en conta que os metais pesados (neste caso arsénico, manganeso e aluminio) acumúlanse no organismo humano, a utilización destas augas para o baño podería carrexar graves consecuencias para a saúde. Por iso, fronte a unha administración desaparecida, os nosos grupos imos realizar análises fisicoquímicas periódicas e facer públicos os resultados.

Imaxe: Resultado da medición do pH (6,60) na balsa mineira de As Pontes.

Para avaliar tamén a calidade da auga e o seu impacto na saúde e no ambiente, alén dos metais pesados analisaremos tamén, entre outros, parámetros como o pH (grao de acidez), osíxeno disolto e nitratos. Nunha primeira visita efectuada o 22 de agosto, comprobamos que o pH da masa principal está dentro dos parámetros correctos, arredor de 6,6, se cadra un chisco ácido. Porén, a acidez dos aportes (augas de escorrentía e infiltración que chegan á balsa dende os taludes perimetrais) é moi alta, arredor de 2,5 isto é, 10.000 veces máis ácido do normal, aproximadamente como un desincrustante industrial. Chama a atención tamén a baixa proporción de osíxeno disolto na auga, bastante inferior a 4mg/l. Estes valores, asociados a unha temperatura de 23-24ºC, indica unha saturación inferior ao 40%, co que o lago amosa malas condicións para a vida dos organismos acuáticos.

Outra cuestión demandada a Augas de Galiza e non respostada refírese a se rematou o proceso de enchido (anunciado nos medios mais sen confirmación oficial) e a se, consecuentemente, tiñan rematado as detraccións de auga do Eume, xa que a licitación do proxecto quedaba condicionada á restitución do cauce natural do río. Porén, o Eume sufrirá para sempre un impacto permanente xa que os aportes de auga procedente das bacías dos ríos Maciñeira, Peleteiro e Bacía Norte elimináronse definitivamente, e só mediante rebordamento da balsa mineira podería ser compensado. Estes aportes non terán as condicións fisico-químicas e biolóxicas orixinais, e mesmo segundo as previsións do EIA, en veráns con baixos níveis pluviométricos non haberá rebordamento, precisamente o intre no que eses caudais son imprescindíbeis para manter o equilibrio do ecosistema sistema fluvial.

Imaxe: Resultado da medición do pH (2,47) das augas de escorrentía á balsa mineira de As Pontes.

Imaxe: Resultado da medición do osíxeno disolto na auga da balsa mineira de As Pontes.

ADEGA, Verdegaia e a SGHN exiximos da Xunta máis responsabilidade e menos escurantismo, demagoxia e populismo neste asunto. É función dunha administración pública salvagardar a saúde ambiental e cidadá e non actuar como “palanganera” dunha empresa que despois de contaminar a caño libre durante décadas e obter inmensos beneficios cos nosos recursos, agora quere irse “de rositas” fuxindo da súa responsabilidade ambiental.

 

 

O concello de Valdoviño fará actuacións para protexer a Píllara das dunas nas súas praias

O pasado mércores tivo lugar un encontro entre o Alcalde de Valdoviño, José Antonio Vigo, e un representante da SGHN, Xabi Prieto, á que tamén acudíu invitada a bióloga María Vidal (coautora do plano de conservación da Píllara). Desde a propia alcaldía solicitouse este encontro co obxectivo de informarse da posibilidade de tomar iniciativas conservacionistas desde a administración local.

As praias do concello manteñen aínda unha importante poboación reprodutora desta limicola, catalogada como Vulnerable no Catálogo Galego de Especies Ameazadas e para a que a Xunta de Galicia elaborou e someteu recentemente a información pública o seu Plan de Conservación (ver máis abaixo as alegacións de SGHN). Unha das principais causas do declive da píllara das dunas é a falta dunha planificación que compatibilice os intereses recreativos e turísticos coa conservación da especie, compatibilización que é posible e necesaria. Entre as medidas máis importantes para conservar a píllara das dunas están a de evitar a presenza de cans soltos nos areais e realizar a limpeza das praias de xeito manual e selectivo, nunca indiscriminadamente con medios mecánicos.

Desde a alcaldía, transmitíuse aos naturalistas a intención clara de actuar para que a riqueza ecolóxica da praia pase a ser tamén un valor engadido máis a esta areal. Sociedade Galega de Historia Natural valora moi positivamente este interés conservacionista por parte do goberno municipal, especialmente nos tempos de crise económica, cando a inversión medioambiental é máis necesaria ca nunca, e anima a traballar ás autoridades locais para que estas boas intencións se transformen canto antes en feitos consumados, que permitan conservar o patrimonio natural do concello.

 

III Andaina a prol do Río Baa
Roteiro pola Serra do Forgoselo. Veiga dos Foles-Rego Mariaqueira

Modelo de viabilidade de sistema fluvial nun contexto de usos produtivos tradicionais e duns valores naturais salientables

Sociedade Galega de Historia Natural, Verdegaia, ADEGA, Plataforma de afectados polo Polígono Industrial de Vilar do Colo, Plataforma de Defensa dos Camiños son un grupo de entidades que veñen realizando accións tendentes a salvagardar os valores presentes no Río Baa, ameazado na actualidade por 60.000 toneladas de residuos asfálticos contaminantes depositados á súa beira. Entre estas accións atópase unha serie de roteiros nos que se encadra esta III andaina a prol do Río Baa.

A degradación dalgúns dos nosos ríos, maiormente os ubicados en zonas moi poboadas como é o caso do litoral, esixe tomar medidas urxentes para a súa recuperación, tanto pola importancia dos seus hábitats como pola presión das actividades produtivas.

É preciso, logo, achegarnos a modelos afastados desa excesiva presión humana, que permitan observar vías para a recuperación de espacios naturais tan valiosos como o Río Baa.

Tan ambicioso obxectivo só poderá acadarse unindo as vontades de propietarios-as e administración, partindo do total respeto ao principio de sostibilidade de tal maneira que se poidan compatibilizar os criterios de produtividade e de conservación dos espazos naturais.

A Serra do Forgoselo e máis concretamente os ecosistemas do Rego Mariaqueira e inmediacións, integrantes da Rede Natura, serven como exemplo de usos sostibles do monte e do sistema fluvial.

Máis...

 

SAÍDA ENTOMOLÓXICA Á SERRA DA CAPELADA

 

PALESTRA SOBRE AS FUMIGACIÓNS

O venres 15 de xuño de 2012, ás 20:00 no museo da Sociedade Galega de Historia Natural (Praza de Canido s/n) tivo lugar unha palestra informativa sobre as fumigacións masivas contra a plaga de gorgollo do eucalipto que previstas para boa parte dos montes galegos. Interviron:

  • Andrés Lamas Seco, Licenciado en Bioloxía, Profesor de Ciencias Naturais e Director para Galicia do Instituto de Investigacións Científicas e Ecolóxicas.
  • Segundo Ruiz Lemos, Enxeneiro Técnico Forestal.
  • Manuel Ferreira Rodríguez, Presidente da Asociación "Casa do Mel" e da Delegación do Eume da Asoc. Galega de Apicultura.

 

 

Conferencia "Alimentación sana e evolución"

O próximo día 2 de xuño, sábado, ás 19:00 h terá lugar no salón de actos da SGHN en Ferrol (Praza de Canido, s/n) unha conferencia que baixo o título "Alimentación sana y evolución" impartirá Ángel Burrel Botaya, profesor de psiconeuroinmunoloxía clínica, osteópata e fisioterapeuta, ademais de socio da SGHN.

 

SGHN-Ferrol apoia ás confrarías na defensa da Ría de Ferrol

A S.G.H.N. quere mostrar o seu apoio e solidariedade á loita que están a levar a cabo os mariscadores das Confrarías de Barallobre e Ferrol. A ría de Ferrol debido á neglixencia das administracións autonómica e central e a pasividade das administracións locais, atópase en situación case terminal. Non é admisíbel que en 2011 aínda non exista ningunha EDAR en funcionamento, unha parte importante desta ría está morta e o resto vai polo mesmo camiño. A calidade das augas é pésima afectando á saúde humana; as especies mariñas e todo o ecosistema arredor da ría están seriamente ameazados e consecuentemente o está o marisqueo. Se aínda queda algo é grazas ao traballo de rexeneración levado a cabo polos mariscadores e mariscadoras. É por iso que teñen o noso apoio, porque queremos unha ría limpa e rexenerada, viva e que permita vivir dos seus recursos.