logo

 

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

ferrol@sghn.org

line decor
INICIO  
line decor
 
 
 
 


  

ACCIÓNS EN DEFENSA DA NATUREZA

 

Presente e futuro do saneamento da ría de Ferrol

Ferrol, 05-05-2014

E aquel día apareceron árbores pintadas de laranxa. ¿Sería unha gamberrada no parque? ¿Un xeito de comunicarse? ¿símbolos de novas tribus? Axiña soupemos de que se trataba e efectivamente tratábase diso: unha gamberrada e unha forma de comunicación de novas tribus. Tribus que, por outra banda, non son tan novas, levan demasiado tempo con nós cun estilo de goberno inspirado no «mangoneo» impúdico.

En plena era da comunicación a administración informaba con pintadas nas árbores que ía a acometerse unha obra no Parque Pablo Iglesias. Despois de explicarnos en que consistía? Despois de preguntarnos que nos parecía? Despois de campañas informativas, maquetas e debates sobre a importancia do saneamento na cidade, do xeito razoable de facelo, dos pros e contras das obras, do contraste de ideas coa cidadanía, ou dentro daquelo que chamaban —¿lembra alguén?— «Consello da Viciñanza»?

Amigos e amigas, si algún día pasean pola súa cidade e ven árbores pintadas de cores saiban que é un «WhatsApp» da administración. Para desencriptalo soliciten información no seu concello. Afortunadamente, o que nun primeiro momento foi carraxe, indignación, desconcerto e desinformación da veciñanza —este parece ser o estado óptimo que queren algúns/has para a cidadanía— converteuse nun movemento exemplar en defensa do dereito á información veraz, á participación nas decisións do común e ao respecto pola pluralidade de ideas e opinións. Ninguén respostou con pintadas nas árbores, nin nas portas ou paredes, aínda que quizá esa fora a resposta proporcionada. Non si?

Ao comezo, ante o obvio malestar de veciños e veciñas ao saber que se ía construír un tanque de tormentas diante das súas vivendas, ás agachadas e no medio dun parque, procurouse información da administración... fixéronse propostas de reubicación... organizáronse charlas informativas, coloquios, concentracións e actos no propio parque para chamar a atención sobre o significado das pintadas nas árbores.

Máis...

 

Nas Pontes e nas Somozas 

SGHN e  Verdegaia denuncian catro verquidos de lodos de depuradora

Ferrol, 07-05-2013

Estas entidades veñen de comunicar ás administracións locais e autonómica a existencia de catro grandes amoreamentos de residuos de depuradora realizados por unha empresa das Somozas en montes de Espiñaredo (As Pontes) e das proximidades do Rego da Fonte Rámez (As Somozas). Aínda que se descoñece se contaban coa autorización necesaria, suponse, pola ubicación do lugar, polo fedor e polas características do residuo, que non existe tal autorización.

A maiores do dano sobre o medio natural e cultural (na súa actuación arrasaron parte do complexo tumular da zona), considérase que existe un posible dano sobre a saúde das persoas e do gando que habitan nas proximidades, entre outros, nos lugares de Monte Calvo, Pastoriza, Pastoriza de Abaixo e Loureiros, dado que hai coincidencia no tempo entre o inicio dos verquidos e a contaminación da auga de uso doméstico dalgunha das vivendas.

Estes lugares están situados nas terras onde nace un dos principais regos que forman o Río Grande de Xubia, que no seu día foi declarado Lugar de Importancia Comunitaria, polo que está integrado na Rede Natura 2000, da Unión Europea, e os acopios cobren neste momento algunha das fontes. Por outro lado, as augas de escorrentía, con moita turbidez, escorren cara regos tributarios do Río Grande. Hai que sinalar a importancia dos hábitats afectados, matogueiras húmidas, bosques climácicos e pasteiros, catalogados pola Unión Europea de interese comunitario, incluíndo dous de interese prioritario.

Ademáis desta consideración, cómpre ter en conta que a Instrución Técnica de Residuos, ITR/01/08, referente á elaboración de solos (tecnosolos) derivados de residuos, establece a total prohibición do seu uso en áreas de especial sensibilidade, tales como turbeiras, marismas e carriceiras ou zonas hidromorfas, bosques climácicos, pradarías e pasteiros naturais, cabeceiras e marxes dos ríos e fontes e pozos de captación de auga subterránea para abastecemento da poboación.

Ademáis, a citada Instrución Técnica de Residuos establece que os tecnosolos deberán estar libres de ecotoxicidade. A xulgar polos datos extraídos dos “tecnosolos” retirados recentemente, por orde da Xunta de Galiza, de Sedes (Concello de Narón) a toxicidade dos lodos é alta nalgúns parámetros. A procedencia dos materiais verquidos nas Pontes e nas Somozas é a mesma e, curiosamente, hai coincidencia entre a data de retirada dos primeiros e o depósito dos segundos. Isto ven dicir que na súa “valorización” non se tomaron as medidas necesarias.

Igualmente, a Instrución Técnica de Residuos prescribe que: “Non se aplicarán no terreo tecnosolos mentres xeren ulidos. Deberán achegarse en épocas do ano en que non se produza unha saturación hídrica do terreo, o que facilitaría a mobilización de contaminantes aos cursos de auga. Resulta tamén imprescindible o control da existencia de organismos patóxenos”. Sen ningún xénero de dúbidas, os lodos depositados despiden un fedor cáseque insoportable, ao que hai que engadir que foron verquidos en época de chuvias abondosas, contaminándose os regos, as zonas asolagadas e sendo patente a contaminación nas augas de escorrentía.

Por outra banda, nas analíticas da auga corrente aportadas pola viciñanza constan elementos patóxenos procedentes de materiais fecais, sendo necesario, por tanto, comprobar se esta contaminación está xerada no depósito de residuos. Polo de pronto, hai coincidencia entre o momento do inicio do verquido e a aparición, días despois, de síntomas de enfermidade nalgúns dos residentes nos lugares circundantes, situación que, de confirmarse, sería de alarma de cara a buscar urxentemente solucións que restauren o equilibrio do que disfrutaban antes de realizarse os depósitos.

Ante o que consideran un problema ambiental grave, a SGHN e Verdegaia demandan das administracións implicadas a inmediata retirada dos residuos, tendo en conta o incumprimento da Instrución Técnica de Residuos no que respecta á prohibición de ubicación en zonas hidromorfas e cabeceiras de ríos. A posibilidade de contaminación de acuíferos e augas correntes e o risco para a poboación residente nos lugares circundantes fan necesario obrar coa maior rapidez, en aras de restaurar o medio ás súas condicións orixinais, levando a cabo para elo un estudo de incidencia sobre as augas, os solos e os seres vivos.

Tamén demandan que se garanta o normal funcionamento do proceso de valorización dos residuos que chegan á planta, asegurando esta condición o control anual por parte dun organismo de control autorizado. A maiores, solicitan que se depuren responsabilidades, tendo en conta os danos causados ás persoas, propiedades, actividades agropecuarias e sistema ambiental das zonas onde foron depositados os residuos e que se avalíe a contaminación dos solos e das augas subterráneas, co fin de reducir a concentración dos contaminantes do solo.

Asociacións ambientalistas esixen solucións

Depósitos de áridos asfálticos de Vilar do Colo

Representantes da Plataforma de Defensa dos Camiños, AETNA, Plataforma de Afectados polo Polígono Industrial de Vilar do Colo, Verdegaia, ADEGA e SGHN, realizaron unha visita ao Monte de San Lourenzo (concello de Cabanas) nunha parcela de solo rústico de uso forestal, propiedade da empresa MANMER na que se atopan, dende o ano 2009, uns amoreamentos de áridos asfálticos procedentes de Holanda. Este materiais foron descargados no Porto Exterior de Ferrol, onde aínda quedan depositadas unhas 300.000 toneladas.

A finalidade da visita era constatar que, a día de hoxe, aínda non se emprendeu obra ningunha, nin se libraron os cinco metros da zona de policía do rego ao que están obrigados, malia a teren transcorrido oito meses despois de ser licitados os acopios por parte da Consellería de Medio Ambiente, e atoparse esa licenza condicionada á instauración, nun prazo de dous meses, dunhas medidas de prevención de impactos ambientais sobre as augas, tanto superficiais como subterráneas e sobre o solo.

Atendendo ás resolucións da Secretaría Xeral de Calidade Ambiental, de Augas de Galicia e da Fiscalía Provincial de A Coruña, -a cal se expresa nestes termos: “Se o seu almacenamento, unha vez advertido, non se realizase coas prevencións establecidas, tal e como advirte o informe, daquela si podería entenderse que poidese traspasar o límite do dereito penal”-, as devanditas asociacións deciden solicitar, por unha banda, que se tomen medidas sancionadoras contra a empresa MANMER por incumprimento das condicións impostas por ditos organismos, e por outro lado que se retome esta cuestión por parte da Administración e a Fiscalía, tendo en conta os seguintes puntos:

  • A ilegalidade da ubicación dos residuos en solo rústico, conculcando gravemente a Lei do Solo.
  • O recoñecemento destes materiais como residuos, xa que non foron debidamente inertizados.
  • A contaminación directa das fontes do río Baa.
  • O cuestionamento das concentracións de sustancias tóxicas, nocivas ou perigosas para o medio ambiente e a saúde humana que poden definir un material como perigoso, tendo en conta que os áridos asfálticos da parcela de Cabanas ocupan solo rústico e non industrial, que o potencial de carga dos ecosistemas circundantes é moi reducido e que os puntos anteriores hai que poñelos en relación co inmenso volume (60.000 toneladas) dos materiais amoreados.
  • A posible consideración de tráfico ilegal, dende a orixe da operación de traslado, segundo sinala a normativa europea para o traslado de residuos entre países comunitarios.
  • Os intereses ambientais, por existir hábitats prioritarios na contorna, os intereses económicos, pola posible afección aos bancos marisqueiros de Mugardos e Barallobre, e o interese prioritario da toma de auga potable para consumo humano, dado que en Mugardos existe un punto de captación de auga para ese uso.

Por todo isto, solicitarán a actuación da Fiscalía de Delictos Ambientais, e á Consellería de Medio Ambiente que se ordene o traslado dos residuos a unha instalación que reúna as condicións de seguridade necesarias para o almacenamento destes materiais, en tanto non se resolva sobre o seu destino final.

 

SGHN-Ferrol denuncia irregularidades na tramitación do proxecto
Senda Litoral Costa Ártabra, Tramo: Sta. Comba-Campelo (concellos de Ferrol, Narón e Valdoviño)

Seguindo o proceso de solicitude de autorización do Proxecto, o día 23 de maio exponse a información pública no Boletín Oficial da Provincia de A Coruña: Concello de Narón con CIF P-1505500-G, e con enderezo en Praza de Galicia nº 1- 15570, Narón  solicita AUTORIZACIÓN para senda litoral, na zona de Dominio Público Hidráulico do río varios, no T.M. de Ferrol, Narón e Valdoviño. Neste anuncio só constan do Proxecto aqueles elementos relacionados coas competencias de Augas de Galicia e relativos a un expediente que fai referencia á canalización puntual de cauces.

No mes de setembro deste ano comezan as obras, supostamente coas autorizacións necesarias, sen ser sometido o Proxecto completo a Información Pública, Lei 30/1992, de Réxime Xurídico das Administracións Públicas, artigo 60, apartado 1.2. Así mesmo, descoñecemos se o Proxecto foi sometido á consideración de se debe realizarse ou non o trámite de Avaliación Ambiental.

Por todo o exposto SGHN-Delegación de Ferrol ven de solicitar ao Xefe do Servicio Provincial de Conservación da Natureza (Consellería de Medio Rural):

  1. A paralización inmediata das obras, que afectan a unha zona integrada no LIC “Costa Ártabra” e na ZEPA “Costa de Ferrolterra-Valdoviño”, e a publicación do Proxecto no BOP de A Coruña ou no DOG, previa presentación de solicitude para a determinación do sometemento ou non á avaliación de impacto ambiental, nos termos redactados no artigo 16.1 do RD 1/2008, de 11 de xaneiro, de Avaliación de Impacto Ambiental de Proxectos:  “A persoa física ou xurídica, pública ou privada, que se propoña realizar un proxecto dos comprendidos no anexo II, ou un proxecto non incluído no anexo I e que poida afectar directa ou indirectamente aos espazos da Rede Natura 2000, solicitará do órgano que determine cada comunidade autónoma, que se pronuncie sobre a necesidade ou non de que dito proxecto se someta a avaliación de impacto ambiental, de acordo cos criterios establecidos no anexo III. Dita solicitude irá acompañada dun documento ambiental do proxecto con , cando menos, o seguinte contido:
    • A definición, características e ubicación do proxecto.
    • As principias alternativas estudadas.
    • Unha análise de impactos potenciais no medio ambiente.
    • As medidas preventivas, correctoras ou compensatorias para  a axeitada protección do medio ambiente.
    • A forma de realizar o seguimento que garanta o cumprimento das indicacións e medidas protectoras e correctoras no documento ambiental”.
  2. Que se adapte o Proxecto ao regulamentado no Plan de Ordenación do  Litoral recentemente aprobado, e ás características que co epígrafe “paseo marítimo” se describen na Lei de Costas, artigo 44.5. En ambas as dúas considérase necesario que estes paseos sexan peonís e con dimensións adaptadas a este fin.
  3. A inocuidade das obras emprendidas ata o momento, se así fose, non debería ser un eximente do cumprimento da normativa legal, co agravante de que sería un precedente para actuacións futuras.

 

SGHN-Ferrol denuncia danos ambientais
no Rego San Bartolomé (Parque Natural das Fragas do Eume) e no Río Belelle

A Sociedade Galega de Historia Natural de Ferrol denuncia, diante da Consellería de Medio Ambiente, que no que vai de verán non se respectou o caudal ecolóxico do Rego San Bartolomé (Concello de Monfero), tributario do Río Eume, sendo responsable dos feitos a empresa que xestiona a Central Hidroeléctrica do Parrote, que, como ocorre todos os anos, ten a obriga de pechar a devandita central ao comezo do verán, co obxectivo de asegurar o caudal ecolóxico ao rego, para o  que é preciso pechar as comportas que desvían, durante o resto do ano, parte do caudal do Rego San Bartolomé cara a canle que subministra auga á central. A avaría dunha comporta semella ter sido a causa de que non se repuxese a auga ao leito orixinal, e que a auga acumulada no vaso de descarga saíse por unha comporta e baixase directamente cara o Eume pola ladeira do val producindo un importante efecto erosivo.

As consecuencias destes feitos poden ser graves, debido á escaseza de choivas rexistrada na primavera e no principio do verán, afectando un tramo do río de dous quilómetros de lonxitude.

Por todo isto, solicitouse á Consellería que se realice unha análise das posibles incidencias negativas, tanto sobre o Rego San Bartolomé, como os efectos erosivos na canle de desaugue do vaso de descarga, e se adopten as medidas sancionadoras que correspondan á empresa responsable, tendo en conta, ademais, a inclusión deste Rego no Parque Natural das Fragas do Eume.

Casualmente, e con coincidencia no tempo, feitos similares ocorreron no Río Belelle. Por causas que descoñecemos, a comporta que regula o paso da auga dende o azude á canle que a dirixe ao vaso de descarga da Central Hidroeléctrica da Fervenza, non se pechou, como corresponde á estación na que estamos. Así, un caudal considerable de auga, que debera circular libremente polo Río Belelle, percorre toda a canle, malia estar a central fora de funcionamento, e rebosa por un aliviadoiro existente case no remate da canle, baixando, tamén neste caso, directamente ao río en caída ao longo da ladeira.

Cómpre ter en conta que este tramo do río (de 1600 metros de lonxitude) é o mellor conservado, coa maior biodiversidade, polo que está proposto para ser incluído na Rede Natura, ao estar considerado unha das representacións de bosque atlántico máis importante da provincia de A Coruña.

Polo tanto, e nos mesmos termos que no caso anterior, pronunciámonos no sentido de solicitar a análise da situación, das posibles consecuencias e na adopción de medidas reparadoras e sancionadoras.

ADECUACIÓNS "MEDIOAMBIENTAIS" NA PRAIA DE VILARRUBE (VALDOVIÑO)

A Delegación de Ferrol da Sociedade Galega de Historia Natural ven de presentar Alegacións ao Estudo de Impacto Ambiental do Proxecto de Recuperación e Restauración do Dominio Público Marítimo-Terrestre na Praia de Vilarrube (Valdoviño, A Coruña).

O Dunar de Vilarrube forma parte da Rede Natura 2000, como Lugar de Interese Comunitario (“Costa Ártabra”) e Zona de Especial Protección para as Aves. Está situado no fondo sur da Ría de Cedeira, enmarcado polos ríos Ferrerías e Das Mestas. Constitúe un espazo de alto interese pola diversidade de hábitats existentes e por presentar un notable estado de conservación.

Despois de manifestar a súa satisfacción pola evolución do ecosistema, pasados varios anos dende a demolición das construcións que invadían as dunas traseiras, esta entidade demanda operar con prudencia na presente fase, chamada de recuperación e restauración, preservando este importante espazo de maiores presións que as que soporta. Fai fincapé, así mesmo, na axeitada rexeneración dunha pequeña charca, actualmente moi deteriorada debido á existencia de canles artificiais de drenaxe e a presentar un estado de eutrofización preocupante. Alegacións Vilarrube. PDF

Fotografía: Zona en rexeneración natural afectada polo proxecto

Fotografía: Zona dunar afectada polo proxecto

Fotografía: Zona dunar afectada por futuras pasarelas

 

UN PROXECTO DE REFORESTACIÓN AMEAZA O LIC COSTA ÁRTABRA E A ZEPA COSTA DE FERROLTERRA-VALDOVIÑO

Verdegaia e a SGHN-Delegación de Ferrol veñen de demandar ós Delegados Provinciais do Servizo de Conservación da Natureza e de Medio Rural da Xunta de Galicia que ordenen a paralización inmediata dos traballos de desbroce e plantación de piñeiros nunhas 300 ha do Monte Comunal de San Xurxo integrado no LIC “Costa Ártabra” e na ZEPA “Costa de Ferrolterra-Valdoviño”. As razóns para esta petición son que ditos traballos silvícolas:

  • Ameazan con destruir tres hábitats naturais considerados de interese comunitario pola Directiva 92/43/CEE do 21 de maio, de Conservación dos Hábitats Naturais e da Flora e Fauna Silvestres: 2230 Dunas con céspedes de Malcolmietalia, 2130 Dunas fixas con vexetación herbácea (dunas grises) e 4020 Queirugais húmidos atlánticos de Erica ciliaris e Erica tetralix, os dous últimos considerados como hábitats prioritarios.
  • Afectarían gravemente a diversas especies de aves protexidas, entre elas Circus cyaneus (especie Invernante e paso migratorio, catalogada como Vulnerable), Asio flammeus (Invernante e en paso migratorio; rapaz moi escasa en Galicia), Alauda arvensis (poboación en declive), Sylvia undata (Nidificante, poboación en declive), Lanius collurio (Nidificante),Emberiza schoeniclus subsp. lusitanica (especie invernante, catalogada En Perigo de Extinción).
  • Estanse a realizar sen o preceptivo estudio de avaliación de impacto ambiental.

Máis...

 

MINA DE ANDALUCITA NAS FRAGAS DO EUME:

A Fiscalía de Medio Ambiente admite a trámite a denuncia da SGHN-Ferrol

A Fiscalía Provincial de A Coruña para Delitos Ambientais ven de abrir as dilixencias preprocesais nº 355/2010 pola denuncia que o 12-04-2010 presentou a SGHN-Ferrol (e as posteriores de Adega e Verdegaia) solicitando a paralización definitiva da tramitación do proxecto da empresa Picobello Andalucita, SL. para o aproveitamento mineiro "Sonsoles IV, 6156.1" no concello de As Pontes de García Rodríguez (A Coruña). Véxase PDF Fiscalia_MA_Andalucita

Na denuncia e un escrito posterior aclaratorio (07-05-2010), a SGHN-Ferrol insiste nos argumentos das alegacións que presentou hai dous anos (04-06-2007) ao Estudo de Impacto Ambiental e ao Plan de Restauración e polos que solicitou a paralización da tramitación de dito proxecto mineiro. Ademais, a SGHN-Ferrol subliña na denuncia que:

  • Transcorridos 39 meses do inicio da tramitación do proxecto debera entenderse que a solicitude foi denegada por silenzo administrativo hai case ano e medio, pois o artigo 26 da Lei 3/2008, de 23 de maio, de ordenación da minaría de Galicia establece un prazo de 12 meses para resolver as solicitudes.
  • As valoracións do Impacto Ambiental fanse unicamente sobre unha das dúas cuncas fluviais afectadas, a do Río Eume, omitindo a afección á cunca do Río Belelle, que sería a única irreversiblemente afectada de entrambas as dúas cuncas fluviais, xa que é no Rego Cernadas (o nacemento do Belelle) onde se ubica a zona perimetral do xacemento.
  • A forte pendente das abas do val do río Eume no que se ubicaría a escombreira exterior faría imposible a implantación das medidas correctoras indicadas no proxecto. Malia eso, no EIA non considerou ningunha outra alternativa de ubicación, vulnerando o establecido polo R.D.L. 1/2008 de avaliación de impacto ambiental de proxectos.
  • Tamén en contra do disposto no R.D.L. 1/2008 de avaliación de impacto ambiental de proxectos, no informe de avaliación ambiental non se detallan as repercusións negativas derivadas da execución do Proxecto sobre o Parque Natural das Fragas do Eume, incluído na Rede Natura 2000, situado a tan só 50 metros de distancia da zona da extracción.
  • A explotación mineira afectaría a amplas áreas de “queirogais e matogueiras de zona temperada de Erica ciliaris e Erica tetralix” que constitúen o hábitat prioritario número 4020 indicado na Directiva 97/62/CE.

¿É a andalucita un mineral estratéxico como pretenden algúns? máis...

 

Defensa de Monte Chá en (Brión) e Leixa, rexeitando a construcción de polígonos industrias nestes lugares

POR UNHA VERDADEIRA ORDENACIÓN TERRITORIAL, CONTRA O CONSUMISMO DO SOLO E EN PROL DO SEU USO SOCIAL

As organizacións e persoas abaixo asinantes, ante o Proxecto de creación de dous Parques industriais no Concello de Ferrol, queren manifestar que o solo é un ben precioso, escaso e susceptible dunha ordenación racional. Polo que antes de deixar un impacto irreversible sobre unhas zonas que contan cun valor ambiental, paisaxístico e patrimonial resulta necesario o desenvolvemento de estudios económicos, sociais, ambientais e patrimonlais que determinen a oportunidade e a idoneidade de ocupación dos espacios de Leixa e Brión, lugares onde se pretenden localizar os devanditos parques.

Na nosa bisbarra, e mesmo no Concello de Ferrol, xa existen outros espacios dedicados a solo industrial, que non están ocupados ó 100%, mellor situados e dotados dos servicios que precisan. Polo que, falando en termos económicos, os seus custes son moito menores dos que serán necesarios para a creación da Plataforma Loxística de Brión. Aproveitando a existencia destes Polígonos, algúns deles moi próximos entre si, convidamos á Mancomunidade de Concellos de Ferrolterra a que abandonen visións localistas e aposten con forza pola creación dun único Polígono Industrial que cubra as demandas deste tipo de solo por moitos anos, dando así un exemplo de solidariedade, de conciencia ambiental e de saber facer no eido da ordenación territorial.

Os seres humanos para realizarnos non só precisamos lugares onde traballar, onde poñer o mellor de nós ó servicio da sociedade, lugares onde nos sintamos productivos. Tamén necesitamos lugares que nos fagan lembrar a nosa Historia, lugares onde pasar o noso tempo de lecer, onde evadirnos das nosas rutinas, en contado coa Natureza. Por iso, reclamamos un uso recreativo dos Montes de Brión consonte cos criterios de preservación ambiental.

Reclamamos tamén que se aclare definitivamente a titularidade dos terreos de Monte Chá. Terreos reclamados como propios tanto polo Concello de Ferrol como por particulares.

Asemade, consideramos necesario a implantación de políticas forestais que devolvan ó monte os seus usos tradicionais. O monte pode ser economicamente explotado con actividades ecoloxicamente sostibíes.

Polo antedito, as organizacións e persoas asinantes manifestamos o noso rexeitamento ós Proxectos do Parque Industrial de Leixa e da Plataforma Loxística de Brión.

Ferrol a 3 de novembro de 2004

COMISIÓN POLA DEFENSA NATURAL E PATRIMONIAL DOS MONTES DE BRIÓN E LEIXA integrada por ADEGA-Trasancos, Club Montaña Ferrol, EU-IU, NÓS-UP, SGHN-Ferrol, Veciñ@s e Propietari@s de Brión.