logo

 

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

line decor
  INICIO   
line decor
   

 

Xuntanza do Observatorio Galego da Biodiversidade: POR FIN!!!

Santiago de Compostela, 26-12-2013

A tan só cinco días de cumplirse os tres anos dende a que tivo lugar o 22-12-2010, por fin celebrouse unha xuntanza ordinaria do Observatorio Galego da Biodiversidade (en adiante o "Observatorio") o pasado día 17. Se ben o seu regulamento establece que se celebrará alomenos unha xuntanza ordinaria anual, o incumprimento desta periodicidade mínima regulamentaria foi a norma co anterior Director Xeral de Conservación da Natureza, pois durante o seu mandato tan só se celebrou unha (a de 2010) das catro xuntanzas obrigatorias, que non tiveron lugar os anos 2009, 2011 e 2012. A nova Directora Xeral, que ocupa o cargo dende o verán, comprometeuse formalmente a celebrar a vindeira xuntanza ordinaria en novembro de 2014 e, posiblemente, unha extraordinaria antes. Oxalá sexa así, sería a primeira vez que se cumplen os prazos establecidos pola normativa.

Especies ameazadas: Algunhas luces e demasiadas sombras

Nos tres anos transcorridos dende a última xuntanza do "Observatorio" só se aprobaron os plans de recuperación de dúas especies en perigo de extinción: o sapoconcho (Emys orbicularis) e a escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus lusitanica). A actualización do plan de recuperación do oso pardo (Ursus arctos) atópase atrancado polas moitas alegacións recibidas ("curiosamente" as alegacións nunca retrasan os proxectos de destrución pero si os de protección), mentres que o plan de conservación da píllara das dunas (Charadrius alexandrinus) contémplase que estea aprobado a primeiros de 2014. Daquela, para o seu sétimo aniversario, dende a promulgación do Decreto 88/2007, do 19 de abril, polo que se regula o Catálogo galego de especies ameazadas (CGEA) teranse aprobados os instrumentos de xestión para garantir a conservación de 2 especies en perigo de extinción e de 1 especie vulnerable.

Ao ritmo actual, os plans de recuperación para as 71 especies restantes catalogadas en perigo de extinción non estarían rematados ata dentro de 248 anos, é dicir, para o ano 2.261, e os plans de conservación para as 125 especies consideradas vulnerables estarían dispoñibles dentro de 875 anos, ala polo ano 2.888 (si, non é unha errata, case no próximo milenio). Obviamente, as especies ameazadas non poden agardar tanto, nin as que están no CGEA como indicou o representante de SGHN nin as que aínda non o están pero deberían estar á vista da súa situación desesperada, como a anguía (Anguilla anguilla), segundo sinalou o experto en medios acuáticos Fernando Cobo.

Unha mala nova adicional para o sapoconcho é a epidemia dun trematodo sanguíneo que está a padecer. Nas zonas onde se detectou a epidemia, a Consellería está a capturar os sapoconchos autóctonos para o seu tratamento veterinario e os sapoconchos exóticos, que son os vectores da enfermidade, para a súa erradicación.

Respecto ás propostas de catalogación de novas especies, a inclusión do fento Cheilantes guanchica como especie Vulnerable no CGEA, aprobada polos membros do "Observatorio" a comezos de 2011 despois da recibir a información complementaria solicitada na xuntanza de decembro 2010, aínda está pendente de tramitación. Respecto á proposta de catalogar como especie en perigo de extinción ó fento Marsilea quadrifolia, os membros do "Observatorio" consideraron preciso que se aporte información adicional que demostre que as dúas pequenas poboacións existentes nos concellos ourensáns de Amoeiro e Ourense (máis...) son naturais e non unha introdución recente, voluntaria ou accidental.

Especies invasoras

Despois de informar que a Consellería considera que xa non é viable erradicar a dúas especies invasoras tan extraordinariamente perigosas para a conservación da nosa biodiversidade como o caranguexo vermello americano (Procambarus clarkii) e o visón americano (Neovison vison), os representantes da Consellería informaron de que hai dous plans de erradicación temperá de especies invasoras.

A primeira delas e a planta Reynoutria japonica, da que se teñen detectadas dúas localidades na provincia de A Coruña e outras dúas na de Pontevedra, a máis importante na ribeira do río Louro posiblemente instalada como consecuencia dos movementos de terra feitos para a construción dun paseo fluvial!!! (quen se fará agora responsable?); ao respecto, convén salientar que no Reino Unido hai estritos controis dos movementos de terra, mesmo para a construción de vivendas, para evitar a expansión desta especie moi invasora.

A segunda é o mapache (Procyon lotor) na provincia de Lugo, orixinada polo escape de varios exemplares dun parque zoolóxico en Marcelle en 2010, aínda que tamén podería haber casos de mascotas ceibadas polos seus propietarios cando son grandes. O representante de SGHN plantexou a iniciativa de que ou ben se prohiba radicalmente a venda de exemplares de especies invasoras (outra posibilidade sería que só se permita a venda de exemplares esterilizados) ou se obrigue aos seus propietarios a telos identificados cun chip, igual que se fai cos cans e, mesmo, se quere obligar a facer cunha especie autóctona: o garrano ou poni galego (máis...). Con respecto ao visón americano, o representante de SGHN insistou outra vez (e van...) en que, caso de que sigan estando autorizadas, as granxas de visón americano deberan estar catalogadas como instalacións de risco grave para a biodiversidade autóctona e, xa que logo, sometidas a moi estritas medidas de seguridade que eviten totalmente os escapes accidentais e as actuacións dos incualificables que os "liberan" a posta no medio natural.

Información sobre Plans e Programas

Os representantes da Administración informaron brevemente do desenvolvemento do proxecto LIFE Margal-Ulla para garantir a conservación do molusco bivalvo Margaritifera margaritifera e o micromamífero acuático Galemys pyrenaicus na bacía do río Ulla. Tamén informaron sobre o plan de loita contra o uso ilegal de velenos que amosa unha casuística espacial e temporal reveladora: a maior frecuencia dase entre setembro e decembro coincidindo coa tempada de caza e nas zonas con gando mostrenco e presencia de lobo. Por último, comentaron que a Consellería está a colaborar nas estratexias e directrices da Comisión Nacional do Patrimonio Natural e a Biodiversidade no caso da auganeira ou furapresas (Galemys pyrenaicus) e o vison americano (Neovison vison) así como nos plans de seguemento das especies incluidas nos anexos das Directivas Hábitats e Aves.

 

OBSERVATORIO GALEGO DA BIODIVERSIDADE: Xuntanza do 22-12-2010

Dous anos e dous meses despois da anterior xuntanza, habendo incumplido o regulamento en 2009 por non reunirse, tras dúas peticións das asociacións de defensa ambiental en febreiro (SGHN) e setembro de 2010 (ADEGA), e xa a piques de rematarse o Ano Internacional da Biodiversidade, por fin o pasado martes celebrouse un pleno ordinario do Observatorio Galego da Biodiversidade. Lamentablemente, a nova que debera de ser boa para a biodiversidade galega non foi tal .

Malia as afirmacións que fixeron os representantes da Dirección Xeral de Conservación da Natureza (DXCN), a información agora facilitada sobre as liñas de traballo actuais para a conservación de especies ameazadas e para a xestión da problemática das especies exóticas invasoras é sensiblemente a mesma que a presentada hai 26 meses na anterior xuntanza.

Por falar só das especies máis ameazadas, as catalogadas en perigo de extinción, a día de hoxe non está aprobado o plan de recuperación para ningunha delas e non parece que se vaian a aprobar próximamente.

Por falar són de dúas especies invasoras moi perigosas para a biodiversidade autóctona, o control do visón americano e a herba da Pampa non se está a consegir de momento nin siquera nos espacios protexidos máis emblemáticos (Parque Nacional e Parques Naturais), seica polas restriccións presupuestarias.

Malia aprobarse por unanimidade na anterior xuntanza a inclusión de Quercus lusitanica do Monte Pindo no Catálogo Galego de Especies Ameazadas na categoría de Vulnerable, en 26 meses a DXCN non foi capaz de publicar o necesario Decreto para que a súa catalogación entre en vigor.

Continuando co Monte Pindo, no debate sobre a proposta de ADEGA e SGHN de declaralo parque natural tratouse a necesidade ou non dunha nova figura de protección para este espacio, cal delas sería máis acaída e houbo unha opinión maioritaria de que calquera nova figura debera incluir tamén as marismas e praia de Caldebarcos-Carnota e o monte e a lagoa de Louro. Formalmente non se tomou ningunha decisión firme e o debate quedou posposto ata que a DXCN presentase un informe sobre as vantaxes e inconvintes que cada figura de protección tería neste caso. Por iso, resultou unha desagradable sorpresa a declaración da Consellería de Medio Rural na que se desbota a creación dun parque natural no Monte Pindo, e máis calquera outro en Galicia, durante a presente lexislatura.

O Observatorio non puido debatir a grave afectación que tería sobre á principal poboación reproductora en España da Escribenta das Canaveiras (máis...) a construcción dun paseo fluvial nas brañas do río Ulla en Dodro, pois a DXCN non incluíu na orde do día a petición que fixo por rexistro nese senso a SGHN hai 10 meses e que, polo que pareceu, está esquecida nalgún caixón da DXCN mentres a ameaza sobre a escribenta continúa adiante.

Finalmente a DXCN rexeitou a petición dos grupos ecoloxistas para que facilitase a información das superficies incluidas na proposta de ampliación da Rede Natura 2000 (ferramenta imprescindible para a protección da biodiversidade galega) e só entregará ós membros do Observatorio dita información unha vez xa estea a planificación totalmente elaborada.

En fin, a actitude da DXCN na xuntanza do pasado martes foi un triste colofón da Xunta de Galicia ó Ano Internacional da Biodiversidade. Obviamente, a SGHN non se resignarán diante da inacción da DXCN e, como dende hai case catro décadas, continuarn a loitar a prol da conservación da biodiversidade e o patrimonio natural galego.