logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

SGHN solicita a caducidade da concesión de augas para a Fábrica de Luz en Lugo

Lugo, 23-07-2017

Con data 01-12-2015, SGHN dirixiuse á Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (en adiante CHMS), como órgano substantivo no expediente de declaración de impacto ambiental do proxecto de rehabilitación da minicentral hidroeléctrica Fábrica da Luz, e ampliación do caudal en 11.000 l/s (dun aproveitamento de 7.000 l/s de auga do río Miño) en Castro Romai, termo municipal de Lugo, promovido polo Concello de Lugo (BOE 189, 08-08-2012), solicitando:

  • A paralización inmediata e permanente das obras, executadas incumplindo o condicionado da Declaración de Impacto Ambiental (DIA), e a reversión das actuacións ao estado orixinal do treito fluvial.
  • A revisión de oficio e anulación da Resolución de Impacto Ambiental ao ser totalmente contraria á normativa ambiental (DC 92/43/CEE, Lei 42/2007, Lei 9/2001, Decreto 72/2004).

Ao incumprimento do condicionado da DIA, o Concello de Lugo engadiu o incumprimento das condicións e prazos polos que se lle autorizou a modificación das características da concesión para o aproveitamento hidroeléctrico, pois o 12-11-2016 venceu o prazo de 18 meses para a execución das obras (Condición específica 2ª da Resolución da CHMS do 06-05-2015), sen que, conforme ao establecido no Artigo 155.1 e 155.2 do RD 849/1986, do Regulamento do Dominio Público Hidráulico, se solicitase a suspensión de prazos ou unha prórroga para a execución das obras.

Ao incumprir sen xustificación obxectiva algunha os prazos de execución, son de aplicación as Condicións xerais 21ª e 22ª da Resolución da CHMS do 06-05-2015, así como o establecido no Artigo 66 do RDL 1/2001 (texto refundido da Lei de Augas) e no Artigo 162 do RD 849/1986 (Regulamento do Dominio Público Hidráulico), que determinan as circunstancias polas que se pode declarar a caducidade dunha concesión.

Por todo o anterior, SGHN ven de solicitar á Confederación Hidrográfica Miño-Sil (PDF) que RESOLVA aprobar o expediente H/27/93-0218, iniciado de oficio para declarar a extinción do dereito ao uso privativo das aguas para a produción de enerxía eléctrica na central de Fábrica da Luz no río Miño en Castro Romai, por incumprimento dos plazos previstos na concesión ao Concello de Lugo.

 

Outro PE cunha deficiente avaliación de impacto ambiental, e van...

Parque eólico Mouriños (Cabana de Bergantiños e Zás)

Santiago, 19-07-2017

Lamentablemente, o proxecto de P.E. Mouriños continúa coa "tradición" da mala, ou nefasta, avaliación de impacto ambiental dos parques eólicos en Galicia. Así:

  • Avaliou de xeito moi incorrecto o impacto do parque eólico sobre a paisaxe:
    • Ao considerar nas análises de cuncas visuais unha altura media do aeroxeneradores de só 84 m (a altura ata o buxe) e non a altura total real dos aeroxeneradores (151 m na posición máis alta das pas dos rotores).
    • Ao non avaliar o impacto paisaxístico do parque eólico dende un dos miradores naturais máis coñecidos e apreciados da contorna: o situado no cumio do Monte Branco.
  • Avaliou de xeito claramente deficiente a fauna de aves e quirópteros, e por tanto o impacto potencial do parque eólico sobre eles, pois os traballos de campo se realizaron só nun mes (setembro de 2016) e non ao longo dun periodo anual completo. Ademais, pretende facer pensar que a mortalidade de vertebrados voadores por colisión contra os aeroxeneradores será moi baixa pero, en base as estimacións de Atienza et al. (2011) de que entre aves e morcegos en España morren de 153 a 551 individuos/Mw/ano, a mortalidade de vertebrados voadores ocasionada polas instalacións eólicas proxectadas (con 9,61 Mw) estaría entre 1470 e 5295 individuos anualmente.

Nas alegacións que ven de presentar diante da Consellería de Economía, Emprego e Industria (PDF) e da Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF), SGHN solicita:

  • Que o Estudio de Impacto AmbientalAvalíe con detalle e rigor as posibles afeccións do proxecto sobre:
    • Os hábitats de interese comunitario e de conservación prioritaria na UE (DC 92/43/CEE).
    • A paisaxe dende os miradores naturais máis coñecidos e apreciados da contorna, nomeadamente o situado no cumio do Monte Branco e tendo en conta a altura total real dos aeroxeneradores (151 m).
    • TODAS as especies incluidas no anexo I da Directiva Aves, na Directiva 92/43/CEE, no Catálogo Español de Especies Amenazadas (Real Decreto 139/2011) e no Catálogo Galego de Especies Ameazadas (Decreto 88/2007).
    • Aa mortalidade de vertebrados terrestres nos viais de acceso (atropelo e atrapamento en gabias, taxeas, pasos canadienses, etc.) e dos vertebrados voadores contra os aeroxeneradores e os tendidos eléctricos.
  • Que se esixa ao promotor do proxecto o cumprimento das recomendacións de SEO/BirdLife (véxase Atienza et al., 2011) e da Sociedad Española para la Conservación y Estudio de los Murciélagos (SECEMU; véxase González et al. 2013) para reducir o impacto do parque eólico sobre as poboacións de aves e de quirópteros.
  • Que se esixa ao promotor do proxecto a implementación dun Programa de Vixilancia Ambiental rigoroso que require prospeccións quincenais en inverno, semanais en primaveira e outono, e cada dous días en verán ( véxanse Atienza et al., 2011; González et al. 2013).

Para saber máis:
Atienza, J.C., I. Martín Fierro, O. Infante, J. Valls y J. Domínguez. 2011. Directrices para la evaluación del impacto de los parques eólicos en aves y murciélagos (versión 3.0). SEO/BirdLife, Madrid.
González, F., Alcalde, J. T. & Ibáñez, C. (2013). Directrices básicas para el estudio del impacto de instalaciones eólicas sobre poblaciones de murciélagos en España. SECEMU. Barbastella, 6 (núm. especial): 1-31.

7ª Edición na procura do abellaruco
Coñecendo o descoñecido concello de Riós

Ourense, 17-07-2017

Outra fantástica xornada coñecendo eses nosos patrimonios cercanos e descoñecidos que nos fan ser cada vez máis conscientes de que temos moito e bó por coñecer na nosa provincia. Pero tamén nos fan reflexionar sobre a situación da xente no rural, a conservación ou a modificación dos hábitats agrogandeiros tradicionais e as consecuencias sobre a biodiversidade.

Por fin chegou o día iniciando por séptimo ano consecutivo a nosa cita cós abellarucos (Merops apiaster); cada ano un pouco máis complicado pois pouco a pouco imos alonxándonos das zonas habituais e coñecidas de cría da especie tentando de atopar novas localizacións e tomando datos da súa presencia na nosa provincia.

Segundo algúns participantes esto é "buscar unha agulla nun palleiro" pero é o obxectivo da xornada así que non queda outra que emprender a busca. Despois de percorrer uns kilómetros nos coches disfrutanto da paisaxe do concello de Riós, detemos os vehículos a beira dunha pista nun lugar con amplas vistas sobre un val cuberto por mato con árbores dispersas (afectado fai algúns anos por un lume) e cunha zona de cultivo de cepas e castiñeiros novos. Desde aquí a unha distancia suficiente para observar e non molestar atopamos unha colonia de abellarucos activa. Así que é baixar dos coches, coller prismáticos, montar telescopios e disfrutar mentras se fala brevemente da especie, ... e para sorpresa de todos esto é un "dous por un" un pousadoiro habitual do abellaruco tamén está sendo utilizado por unha parella de pito formigueiro ou retorcepescozo (Jynx torquilla) o que é unha ocasión única para a observación de esta especie tan discreta.

Máis...

Abellaruco (Merops apiaster) cun abellón.

Outra vez a voltas coa praia fluvial de Lugo nunha Zona Núcleo da R.B. Terras do Miño

Lugo, 17-07-2017

Pois si, a instancias de SGHN (máis...) a protección dunha das zonas núcleo da Reserva da Biosfera Terras do Miño e dos seus enormes valores ambientais semellaba garantida cun informe científico demoledor do Comité Español do Programa Home e Biosfera da UNESCO (PDF) e a decisión da Deputación de Lugo (Órgano Reitor da Reserva da Biosfera) de non continuar coa tramitación do proxecto comezada hai agora 6 anos.

Pero non, sorpresivamente, o portavoz do Grupo Municipal do BNG Asembleas Abertas en Lugo, seica a "título particular", presentou diante da Confederación Hidrográfica Miño-Sil unha proposta para o establecemento no tramo fluvial do río Miño (As Saamasas, Lugo) dunha instalación para facilitar o baño na canle fluvial.

Aínda máis sorpresivamente, despois dunha tramitación alegal e contraria á normativa ambiental vixente, dita solicitude obtivo o visto e prace do Presidente da Confederación Hidrográfica Miño-Sil e da Dirección Xeral do Patrimonio Natural. En consecuencia, novamente, SGHN viuse obrigada a denunciar os feitos diante do Comité Español do Programa Home e Biosfera da UNESCO (PDF) e diante do Órgano Reitor da Reserva da Biosfera Terras do Miño (PDF) aos que, ademais da paralización de dito proxecto, SGHN solicita que investiguen os feitos e consideren o seu traslado á Fiscalía de Medio Ambiente.

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora
Ficha de identificación de Agave sp.

Pontevedra, 11-07-2017

Aínda que a palabra agave significa nobre ou admirable, esta planta de orixe mexicana citada por vez primeira en Galicia por Planellas no ano 1852 é coñecida popularmente como piteira.

É orixinaria de México e foi introducida no século XVI en Europa como especie ornamental nun primeiro momento. Anos máis tarde introduciuse como materia prima na industria textil para a producción de fibras nos aparellos de carga para as bestas. Reprodúcese maioritariamente de xeito vexetativo polos rizomas, producindo novas plantas que invaden principalmente os solos ben drenados e solleiros das zonas costeiras onde diminúe a biodiversidade.

Compite coa vexetación dunar desprazándoa e modificando o medio. Podémola atopar tamén en cunetas e taludes.

Premendo na imaxe da dereite pódese descargar a ficha de identificación en PDF.
Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

 

Testing fotográfico en Gándaras de Budiño (Pontevedra)

Gándaras, 08-07- 2017

A Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) e Biodiversidad Virtual organizan o 5º Testing fotográfico de biodiversidade no espazo natural das Gándaras de Budiño. A actividade consiste en fotografar o máximo número de especies de fauna e flora dunha zona para despois contribuír coas imaxes ó Proxecto ”Biodiversidad Virtual" www.biodiversidadvirtual.org e participar no Catálogo de Biodiversidade do ZEC Gándaras de Budiño.
É imprescindible unha cámara de fotos que pode ser compacta ou réflex, incluso un tfno móvil, no posible con capacidade macro para sacar fauna e flora pequena de cerca. É necesario levar ropa axeitada para pasar unha mañá de verano andando á beira do río Louro. Prazas limitadas. Inscrición gratuíta en: gandaras@sghn.org

Un "Testing" é unha catalogación fotográfica da flora e fauna. Se pode participar con calquera cámara ou móvil.
O punto no que faremos o "testing" será na parcela onde realizamos a restauración ecolóxica, situada á beira do aparcadoiro dos observatorios ornitolóxicos. Comezaremos sobre as 9:30, o horario de final é libre para cada un, pero pomos como referencia de de 9:30-14:00.

@s que queiran poderán regar as árbores e clarear algunhas silveiras que xa tapan algunhas árbores. Nunha próxima actividade de restauración, realizaremos traballo de eliminación de invasoras e mantemento da parcela.
Se queres participar, por favor avisa: gandaras@sghn.org

 

É posible o inferno de Gois e Pedrogão en Galicia?

Santiago de Compostela, 02-07-2017

Como o resto da metade norte de Portugal, Gois e Pedrogão Grande comparten con Galicia unha orografía complicada, unha poboación dispersa, un abandono crecente do rural, un case monocultivo forestal de piñeiros e eucaliptos e unha arraigada tradición de emprego do lume como ferramenta agro-gandeira ou forestal, ... e con outros fins menos confesables. Comparten tamén con Galicia a triste realidade de ser as únicas zonas do litoral atlántico europeo onde os incendios forestais son un problema. Mesmo compartirían podio se houbese un sinistro campionato europeo de actividade incendiaria.

Despois da enorme traxedia humana e ambiental dos pasados días, sería esperable e desexable que o acontecido nestas dúas localidades lusas quedase “gravado a lume” na memoria e nas actuacións inmediatas e futuras de cidadáns e gobernantes, dun e doutro lado da raia. Lamentablemente non semella que vaia ser así.

Agora todos piden que se desbrocen a matarrasa as marxes das estradas e as contornas das casas e o Director Xeral de Ordenación Forestal declarou  que “Si se cumple la ley, sería difícil ver en Galicia un caso como el de Portugal”. A afirmación sería tranquilizadora se non fose porque en Galicia as leis relacionadas co monte, o medio ambiente e a ordenación do territorio raramente se cumplen e porque no caso concreto da lei de incendios as esixencias que establece (franxas de protección de 10 m a cada lado das estradas e de 50 m ao redor de vivendas) son simplemente de imposible cumprimento por cuestións loxísticas e económicas.

Comecemos polas estradas. Segundo o Instituto Galego de Estatística (IGE), en 2013 había en Galicia 49.411 kilómetros de estradas (2.967 estatais, 5.453 autonómicos, 9.607 das deputacións, 31.384 municipais), polo que para cumprir a lei de incendios habería que desbrozar anualmente unhas 98.800 ha só nas súas marxes, cifra que quizais se reduciría a unhas 67.000 contando unicamente as que atravesan os dous terzos de Galicia considerados “monte”.

Superficie queimada por cuadrícula de 25x25 km no periodo 2002-12, segundo datos recompilados polo "European Forest Fire Information System", publicado en: Borrelli P, Panagos P, Langhammer J, Apostol B, Schütt B (2016) Assessment of the cover changes and the soil loss potential in European forestland: First approach to derive indicators to capture the ecological impacts on soil-related forest ecosystems. Ecological Indicators 60:1208-1220
(http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1470160X1500494X)

Falemos agora das vivendas. En Galicia hai 986.091 parcelas edificadas nos 30.244 núcleos de poboación (IGE, 2016), é dicir unhas 33 parcelas edificadas por núcleo, polo que o perímetro medio destes sería duns 400-600 m. Pois ben, cunha franxa de protección de 50 m de largura, habería que desbrozar anualmente unha superficie entre 60.000 e 90.000 ha, e iso sen contar as innumerables edificacións diseminadas (en Galicia están máis da metade das que existen en España).

“Legalmente” habería, pois, que desbrozar cada ano entre 130.000 e 160.000 ha de franxas de protección, é dicir, ao redor do 5% da superficie de Galicia. A imposibilidade real de desbrozar tan inmensa superficie provocou nos últimos anos un incremento moi preocupante no uso de potentes herbicidas ao longo das estradas. Deixemos aparte os efectos negativos sobre a saúde das persoas e a biodiversidade e centrémonos no risco de incendios: a ningún “responsable” se lle ocurriu que con toda a súa vexetación seca polos herbicidas as cunetas das estradas son ideais para que comece un lume ou se propague rápidamente?

Pero imaxinemos que fose posible desbrozar cada ano ese 5% de Galicia: serviría para impedir unha desgraza como a de Portugal?

Persoalmente teño serias dúbidas. Contando a propia estrada e as franxas de protección, na meirande parte dos casos habería unha banda duns 30 m de largura sen vexetación, pero dentro dos turnos normais de corta, en Galicia os piñeiros acadan os 20-30 m e os eucaliptos uns 30-40 m. Un lume de copas, con lapas de 40-60 m de altura, como o de Gois e Pedrogão atravesaría fácilmente esa franxa e podería atrapar aos vehículos que circulasen por alí. Mesmo no caso de que non morresen polo lume, os ocupantes poderían perecer asfixiados polo fume, ao que non deteñen as franxas desbrozadas.

Qué podemos facer entón para evitar un inferno como o de Gois e Pedrogão?

Concienciar á poboación para erradicar os lumes de orixe humana, o cal por si só permitiría reducir en Galicia o risco dese inferno en máis dun 90%. Informar aos cidadáns sobre cómo actuar diante dun incendio forestal. Investir de verdade no desenvolvemento sostible, para reverter o avellentamento e despoboamento do rural, garantindo calidade de vida para as persoas e un equilibrio entre explotación e conservación do medio natural. Fomentar unha paisaxe forestal diversa en mosaico, con moitos menos piñeiros e eucaliptos e máis frondosas autóctonas. Investir máis en prevención, sen esquecer as necesidades de extinción e de restauración das zonas queimadas.

Artigo de opinión no Faro de Vigo (24-06-2017) de Serafín González, Investigador Científico do CSIC e Presidente da SGHN.

 

Espazo profundo: o Saco de Carbón

Efemérides astronómicas de xullo

Ferrol, 30-06-2017

No Hemisferio Sur e entre as constelaciones da Cruz do Sur, Centauro e Mosca, atópase o Saco de Carbón, a nube escura máis destacada do ceo. Fácilmente observable a primeira ollada destaca sobre o brillo das estrelas da Via Lactea.

É unha nube escura de gas frío e po que se atopa a unha distancia de entre 600 e 800 anos luz do Sol. A sua largura estímase entre 30 e 35 anos luz.

A notable escuridade do Saco de Carbón é debida a grosas nubes de gas e po con auga conxelada, nitróxeno, monóxido de carbono e outras moléculas orgánicas simples, que evitan en gran medida que a luz visible pase a través da nube cósmica. A escuridade da nebulosa é o resultado de partículas de po que bloquean a luz visible das estrelas de fondo. A pequena luz que se pode ver a través das grosas nubes aparece avermellada porque o po absorbe e dispersa a luz azul, quedando só un 10% da luz orixinal nun ton negro avermellado.

É coñecida polos aboríxenes australianos dende fai 40.000 anos. En Europa é descrita por vez primeira en 1499, por Vicente Yañez Pinzón. Americo Vespucio chamoulle “Canopo Fosco”. Tamén foi coñecida como “A Nube Negra de Magallanes”. O seu nome científico é C-99.

Dentro de varios millóns de anos, as grosas nubes de po serán combustible que se fusionará baixo a atracción da gravidade, para dar orixe a novas estrelas que iluminarán esa zona de ceo. Na fotografía, obtida por un membro da SGHN e de Forografía Ferrolterra, podemos ver O Saco de Carbón. A estrela máis brillante é Acrux na constelación da Cruz do Sur. Tamén podemos ver O Cúmulo do Xoieiro. Si temos a sorte de ir ao Hemisferio Sur cuns simples prismáticos, poderemos gozar de toda a súa beleza.

Ver ampliación.

 

  • Día 1: Xúpiter e a Lúa moi próximos en Virgo.
  • Día 6: Aniversario da publicación do libro "Principia" onde Isaac Newton publica a Lei da Gravitación Universal (1687).
  • Día 7: Saturno e a Lúa moi próximos en Ofiuco
  • Día 8: Choiva de meteoros Capricórnidas, do 3 de xullo ao 15 de agosto, cun máximo de 5 por hora o día 8, radiante en Capricornio.
  • Día 9: Ás 04:08 h Lúa Chea.
  • Día 16: Ás 19:27 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 20: Venus e a Lúa moi próximos en Tauro. Aniversario da chegada do home á Lúa (1969).
  • Día 21: Choiva de meteoros Alfa Císnidas. Cun máximo de 5 por hora o día 21, radiante en Cisne.
  • Día 23: Ás 09:47 h Lúa Nova
  • Día 25: Mercurio e a Lúa moi próximos enn Leo.
  • Día 28: Aniversario da primeira fotografía do Sol, durante un eclipse solar e descubremento da coróa (1861).
  • Día 29: Choiva de meteoros: Delta Acuáridas do Sur, do 12 de xullo ao 20 de agosto, cun máximo de 20 por hora, radiante en Acuario.
  • Día 30: Ás 15:25 h a Lúa en Cuarto Crecente.
  • Día 31: Choiva de meteoros: Piscis Austrinídas, do 15 de xullo ao 20 de agosto, cun máximo de 5 por hora o 31, radiante en Piscis Australis.

Planetas

  • Mercurio en Cancer con magnitude 0,07. Pola súa proximidade ao Sol é dificil de ver.
  • Venus en Tauro con magnitude -3,59. So visible 2 horas antes do amencer.
  • Marte en Xéminis con magnitude 1,91. Pola súa proximidade ao Sol non é visible.
  • Xúpiter en Virgo magnitude -1,54. Non visible pola súa proximidade ao Sol.
  • Saturno en Ofiuco magnitude 0,36. Visible toda a noite.
  • Urano en Piscis, cunha magnitude de 6,15. Visible con prismáticos 3 horas antes do amencer.

Cometas

  • C/2015 V2 (Johnson) con magnitude 7 entre Virgo e Hydra e C/2015 ER61 (PanSTARRS) con magnitude 8 en Aries, poden verse cun telescopio pequeno. Os demais pola súa magnitude son dificilmente localizables.

Ver ampliación.

 

Fronte aos "Con herbicida e ao tolo"

"Sen herbicidas e con cordura": Parabéns para o concello da Coruña

A Coruña, 29-06-2017

Estes carteis son frecuentes en vilas, cidades e estradas en Francia, Bélxica,... pero excepcionais por estas terras.

Oxalá poidamos ver moitos máis coma este por todos os xardíns, parques e estradas de Galicia!!!

 

 

Celebración do Día Mundial do Medio Ambiente e 25º aniversario do Parque Natural

Pésimo exemplo da Consellería de Medio Ambiente no PN de Corrubedo

Santiago de Compostela, 21-06-2017

O pasado 5 de xuño o Día Mundial do Medio Ambiente celebrouse oficialmente en Galicia no Parque Natural do Complexo dunar de Corrubedo e Lagoas de Carregal e Vixan (Ribeira, A Coruña), xa que coincidindo con esta data celebrábase o 25 aniversario da súa creación (Decreto 139/1992). O P.N. do Complexo Dunar de Corrubedo, un dos escasos Parques Naturais de Galicia e o único de ámbito litoral, acubilla nas súas reducidas 999 ha unha notable biodiversidade, polo que tamén foi declarado en distintos datas como Humidal de Importancia Internacional do Convenio de Ramsar, Espazo Protexido da Rede Natura 2000 (ZEC e ZEPA) e Espazo Natural Protexido derivada da a lexislación autonómica. Como se pode observar na ampla documentación gráfica sobre este acto publicada na prensa galega (máis...) o acto festivo organizado pola Xunta de Galicia:

  • Contou coa presenza de distintas autoridades (Presidente da Xunta de Galicia, Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio, Directora Xeral do Patrimonio Natural, Presidente da Xunta Consultiva do Parque Natural e outras) que dificilmente poden alegar descoñecemento sobre a normativa aplicable neste singular espazo.
  • Desenvolveuse na área contigua ao Centro de Interpretación do Litoral de Galicia (CIELGA) onde se instalaron diversas infraestruturas (palco ou carpa, toldos, mesas, bancos, etc) nunha área do ecosistema dunar (duna terciaria ou duna fixada, con vexetación natural de distintos tipos de hábitats arbustivos pero afectada en tempos recentes pola plantación de especies alleas como Pinus pinaster e Pinus radiata) que en parte viuse afectada polos lamentables e neglixentes incendios que arrasaron o Parque Natural nos veráns pasados, e que aínda se atopa en proceso de restauración ambiental tal e como se indica nos letreiros da Consellería de Medio Ambiente.
  • Contou cunha potente megafonía, homologable en potencia á de calquera verbena ou romaría, sendo utilizada de forma continua ao longo da mañá e durante toda a tarde, xunto con actuacións musicais,dun grupo de danza tradicional acompañado por gaiteiros, e escolares.
  • Incluíu un “refrixerio” con ampla subministración de comida e bebidas, incluídas as alcohólicas.
  • Incluíu unha inadecuada plantación de árbores sobre unha área do ecosistema dunar, elixindo especies que resultan incongruentes coas súas características ecolóxicas e botánicas, e que soamente contribúen a degradar estas áreas do ecosistema dunar. Precisamente estas zonas, que deberían ser protexidas e restauradas, foron polo contrario sometidas a unha intensa e inxustificada roza da vexetación nativa con eliminación dun gran número de elementos arbustivos, especialmente de Daphne gnidium, así como especies endémica como Angelica pachycarpa, respectando unicamente as especies arbóreas, a maioría delas alleas a estes ecosistemas (Pinus pinaster, Pinus radiata, etc).

A área onde se realizaron os actos do 25 Aniversario do Parque Natural intégrase completamente dentro da “ZONA-1 Area Litoral”, establecida no seu Plan de Ordenación dos Recursos Naturais (Decreto 148/1992), incumprindo:

  • O artigo 3 do PORN do Parque Natural de Corrubedo, que na ZONA-1 só permite actividades científicas e de uso público, estando estas últimas restrinxidas á área de praia e ao acceso á mesma a traverso dos camiños habilitados para ese efecto. O PORN restrinxe ademais a tipoloxía de actividades de uso público nestas áreas a actuacións de “paseo, baño, xogo, e actividades deportivas non permanentes” e non contempla nin as actividades musicais nin a organización de comidas campestres multitudinarias.
  • O artigo 3.5 do Decreto de Declaración do Parque Natural (Decreto 139/1992), que prohibe o uso de megáfonos ou de calquera instrumento de amplificación de son que perturbe a tranquilidade do parque. Esta prohibición, común na maioría dos espazos naturais europeos, recóllese igualmente no Plan Director da Rede Natura 2000 (Decreto 37/2014).
  • O Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014):
    • Que inclúe a área onde se celebraron os actos do 25 Aniversario do Parque Natural de Corrubedo na “ZONA-1 Area de Protección”, destinada prioritariamente á conservación dos compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural. Xa que logo non considera adecuada esta zona para levar a cabo actividades de “uso público” que supoñan a aglomeración de persoas ou que xeren perturbacións sobre o ecosistema, que deberían ser establecidas noutras áreas do espazo ou preferiblemente fóra deste.
    • Que prohibe, de forma taxativa e sen ningún tipo de excepción, o uso de megafonía, así como doutros aparellos de son que perturben a tranquilidade e a calma da fauna e do propio espazo natural (art. 61. 3. G. 2. VI).

Os actos organizados pola Xunta de Galicia o 05/06/2017 reflicten unha vez máis o nivel de descontrol e desinterese na protección da biodiversidade e o patrimonio natural de Galicia, por parte das persoas oficialmente encargadas (e remuneradas) de garantir a súa protección e conservación.Os “actos festivos” organizados en Corrubedo contrastan coa realidade dun Parque Natura que leva 25 anos soportando unha mala xestión (construcións de vivendas que nunca deberon ser autorizadas, falta de persoal dedicado a tarefas de conservación, xestión e vixilancia, falta de actuacións de restauración e control de ecosistemas, incrementos nos impactos na periferia do Parque Natural que afectan á conectividade e permeabilidade do sistema, falta de control de especies invasoras, etc.). Xestión que mesmo empiorou nos últimos dous anos ao suprimirse a figura do director conservador, reducirse o persoal no parque, reducirse os traballos de restauración, control e seguimento de hábitats e especies. Estas deficiencias se magnifican no referente ao uso público, de modo que na actualidade estase a vulnerar de forma continua a normativa vixente, con tránsito ilegal de persoas sobre a duna móbil, un dos ecosistemas máis fráxiles e máis valiosos de todo o litoral galego, así como a circulación e aparcadoiro indiscriminado de vehículos sobre áreas expresamente prohibidas. Ao respecto chama a atención que, mentres que a Xunta de Galicia reduciu considerablemente os efectivos de persoal e as medidas para controlar o masivo uso público do Parque Natural (máis de 200.000 persoas/ano), o alcalde de Ribeira siga empeñado, e así o manifestou no acto, en que se volva autorizar o pisoteo e alteración da duna móbil, unha proposta inasumible en calquera xestión racional dun espazo natural, máxime nun Parque Natural.

Pola súa gravidade estes feitos poderían ser constitutivos dunha acción tipificable como delito polo actual Código penal, así como unha grave infracción do deber de conservar e protexer os compoñentes da Rede Natura 2000, polo que ao abeiro da lexislación europea (Directiva 2003/4(CE), española (Lei 38/1995 e Lei 27/2006) e galega (Lei 1/1995) garante o dereito de acceso á información sobre o medio ambiente, SGHN ven de solicitar á Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF):

  • O expediente completo en relación cos actos de celebración do 25 aniversario do Parque Natural de Corrubedo. Incluíndo especialmente as documentos e autorizacións emitidas polo órgano autonómico competente en materia de conservación da natureza a través dos servizos centrais da Dirección Xeral de Patrimonio Natural e da Xefatura de Servizo de Parques Naturais, Xefatura Territorial de Medio Ambiente e o Servizo de Conservación da Natureza da Coruña, vinculadas coa realización das rozas, instalacións de infraestruturas de uso público (palco, toldos, mesas) e instalación do palco e megafonía.
  • Documentación xustificativa que acredite as medidas de xestión e uso público establecidas para o desenvolvemento do acto e a salvagarda dos valores da biodiversidade e do patrimonio natural. Identificando o persoal técnico responsable das mesmas, así como calquera informe emitido por éste antes, durante ou despois da celebración do acto.
  • Documentación dos gastos que puidese asumir a Xunta de Galicia e especialmente a Dirección Xeral de Patrimonio Natural en relación coa realización do acto: adecuación da zona, montaxe e desmontaxe das infraestruturas temporais, actuacións contratadas, instalación e elaboración de paneis ou documentos, subministración de bebida (incluidas as alcohólicas), comidas, así como de calquera material (árbores, camisetas, chapeus, etc). Indicando o importe, o proceso de contratación, así como o tipo de fondo e partida económica no que se asignaron estes gastos, ademais da persoa responsable na autorización dos mesmos.

Ademais, polo nefasto exemplo dado á cidadanía, involucrando mesmo ao propio Presidente da Xunta de Galicia, SGHN solicitou á Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio queproceda ao cese inmediato dos cargos de libre designación responsables da organización de ditos actos: Directora Xeral de Patrimonio Natural, así como da Xefa Territorial de Medio Ambiente da Coruña, Xefe do Servizo de Parques Naturais e Xefe do Servizo Provincial de Patrimonio Natural da Coruña.

Saída do Día do Medio Ambiente 2017 por terras de Laza
Unha xornada fantástica e chea de descubrimentos

Ourense-Laza, 17-06-2017

Unha MAGNÍFICA celebración do Día Mundial do Medio Ambiente a do pasado sábado 10 de xuño. E é que ... contamos con colaboración de veciños dos lugares visitados que presumen dos seus pobos e que nos axudaron a coñecer algúns segredos da contorna máis próxima e parte da historia recente destes pobos de montaña. A eles: Isabel de Cerdedelo, Héctor de Laza, Xosé Ramón Reigada, Beni Rodríguez, José Ramón de Cerdedelo, Bruno Rúa, moitas grazas e moitas grazas tamén aos nosos consocios e compañeiros da Asociación de Estudos de Santa Mariña, do Ateneo de Ourense e da SGHN, que puxeron o seu grauciño de área, en especial a Víctor, José Ramón, Serafín e, .. en fin, a todos os que participamos nesta xornada.

Para chegar a Toro desde Laza hai que tomar unha estrada estreita, con curvas e empinada que hoxe se supera cómodamente en coche, antes segundo conta Beni chegar ata aquí esixía bastante esforzo pois só había un camiño coñecido: "o reventón". 

Un pouco antes de chegar a Toro toca lección de xeoloxía: no desmonte da estrada apréciase como a roca inferior está cuberta por unha banda relativamente estreita de material diferente, tal e como explica José Ramón este é un punto de gran interese xeolóxico pois aquí atópase unha zona contacto entre materiais líticos diferentes co cabalgamento e superposición duns sobre outros. O material inferior, pizarras do mesmo tipo que as de Valdeorras, é o material que se atopa nos lugares a visitar pero cunha gran diferenza respecto de aquelas: están moi deformadas por fracturas e pliegues que impiden a súa explotación comercial a gran escala aínda cando nas proximidades de Cerdedelo existiu unha canteira de extracción deste material.

Desde a embocadura da "pista do marroquí" (deformación do nome orixinal de “Pista do Marroquín”) a paisaxe é ampla e montañosa con moitas liñas de horizontes, o río Cabras descende desde Correchouso ata o val de Laza para desembocar no Támega, o Castelo de Monterrei, as terras de Portugal, as estribacións do Macizo central, ... Na contorna do Castelo de Monterrei chama a atención o tratamento da zona incendiada o ano pasado con alfombrado de palla en franxas; esta circunstancia é aproveitada para incidir sobre a problemática incendiaria, a urxente necesidade de evitar os incendios e a eficacia dos tratamentos post-incendio.

Máis...

Cabalgamento en Toro.

Merlo rubio (Monticola saxatilis) femia.

 

Para un proxecto de turismo insustentable

Desbroce de hábitats prioritarios na ZEC Estaca de Bares

Santiago, 09-06-2017

No mes de maio que ven de rematar, un equipo da SGHN observou unha importante alteración dos hábitats litorais na contorna da Punta de Estaca de Bares (Concello de Mañón, A Coruña), abarcando unha superficie de máis de 30.000 m2 dentro da Rede Natura 2000 ao contar coas figuras de protección de Zona de Especial Conservación ES1110010 Estaca de Bares e Espazo Natural Protexido (Zona de Especial Protección dos Valores Naturais Estaca de Bares), sendo zona contigua á ZEPA ES0000495 Espacio mariño de Punta de Candelaria-Ría de Ortigueira-Estaca de Bares.

A alteración dos hábitats litorais causouna unha roza mecánica realizada integramente dentro da Zona-1 do espazo natural, que de acordo co Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014), está destinada á conservación dos compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural.A roza mecánica provocou unha perda total da estrutura dos tipos de hábitats naturais e supuxo unha gravísima alteración do seu funcionamento ecolóxico, afectando ademais ao estado de conservación de diferentes especies de flora e fauna silvestre, que forman parte destes hábitats, ou empregan os mesmos como área de refuxio ou alimentación. A roza coincidiu, ademais, coa fase de cría de numerosas especies silvestres, ocasionando a alteración ou interrupción dos seus ciclos biolóxicos.

Entre os tipos de hábitats litorais gravemente afectados pola roza mecánica atópanse 7 considerados de interese comunitario pola Directiva 92/43/CEE (Directiva Hábitat). Compre salientar que 3 deles (indicados con asterisco) considéranse “hábitats prioritarios” polo que, de acordo coa normativa vixente (Directiva 92/43/CEE, Lei 42/2007 e Decreto 37/2014), a súa conservación supón unha especial responsabilidade para a Comunidade Autónoma de Galicia:

  • 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas.
  • 4020* Breixeiras húmidas atlánticas de zonas mornas de Erica ciliaris e Erica tetralix.
  • 4030 Breixeiras secas europeas.
  • 4040* Breixeiras secas atlánticas costeiras de Erica vagans.
  • 6430 Megaforbios eutrofos higrófilos das orlas de chaira.
  • 7220* Mananciais petrificantes con formación de tuf (Cratoneurion).
  • 8230 Rochedos silíceos con vexetación pioneira.

A roza dos hábitats de interese comunitario na Zona-1 da ZEC Estaca de Bares, supón un grave incumprimento da Directiva 92/43/CEE, así como da Lei 42/2007 e do Decreto 37/2014. Dita actuación podería ser ademais considerada como constitutiva dun delito penal conforme ao indicado na Lei Orgánica 10/1995, do 23 de novembro, do Código penal, ao poderse considerar que os feitos aquí denunciados puideron provocar un grave desequilibrio ecolóxico no ecosistema sublitoral do espazo natural referido, alterando a súa estrutura, funcionamento e composición biolóxica, propiciando ademais a entrada de especies exóticas invasoras.

Segundo información obtida no propio Concello de Mañón, esta acción destrutiva levada a cabo sobre os hábitats de interese comunitario da ZEC Estaca de Bares estaría vinculada ás fases iniciais da execución dun proxecto construtivo promovido pola Axencia de Turismo de Galicia (Xunta de Galicia), destinado a transformar e artificializar a punta de Estaca de Bares para promover un turismo irracional e insustentable. Ditas actuacións nada teñen que ver coas necesidades de xestión e conservación da ZEC Estaca de Bares, de acordo co Plan Director dá Rede Natura 2000, e deberían ser prohibidas ou en todo caso sometidas previamente a un procedemento de impacto ambiental.

Por istes motivos, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Patrimonio Natural queincoe a correspondente denuncia sobre afección a un Espazo Natural Protexido (ZEPVN - Estaca de Bares) pertencente á Rede Natura 2000 (ZEC Estaca de Bares), para que de acordo coa lexislación vixente investigue os feitos denunciado e aplique no seu caso as medidas sancionadoras aos promotores e cooperadores dos feitos denunciados.

Ao abeiro da lexislación europea (Directiva 2003/4/CE), española (Lei 38/1995 e Lei 27/2006) e galega (Lei 1/1995) que garante o dereito de acceso á información sobre o medio ambiente, e coa finalidade de presentar as oportunas denuncias sobre os feitos diante da Comisión Europea e a Fiscalía de Medio Ambiente, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Patrimonio Natural (PDF) copia confrontada e numerada de toda a información que obra nos Servizos Provinciais e nos Servizo Centrais da Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio, especialmente dos informes ou autorizacións emitidas polos axentes ambientais, técnicos dos servizos e responsables da Dirección Xeral do Potrimanio Natural, así como de calquera documentación traslada desde a Axencia de Turismo de Galicia (Xunta de Galicia) ou do Concello de Mañón.

 

No Museo de Historia Natural de SGHN

Presentación do libro "Ferrol y la biología marina"

Ferrol, 07-06-2017

O vindeiro venres ás 19 h, no salón de actos do Museo de Historia Natural de SGHN na praza de Canido de Ferrol, Carlos Brezmes presentará o seu libro Ferrol y la biología marina no que fai un repaso ao traballo desenvolvido por ilustres naturalistas como Humboldt, Paz y Memmiela, López Seoane ou María de los Ángeles Alvariño e, como non, tamén por entidades como aa Sociedade Galega de Historia Natural.

Bioloxía mariña

Que teñen en común Alejandro de Humboldt, Patricio Paz y Membiela, Mariano Graells Aguera, Víctor López Seoane, Alberto Grimaldi, Odón De Buen y Del Cos, Ángeles Alvariño González, a Sociedade Galega de Historia Natural e a Estación de Bioloxía Mariña da Graña? A adiviña longa, resposta breve: dúas cousas, Ferrol e a bioloxía mariña. A xeografía da ría ferrolá motivou aos Borbóns do s.XVIII á creación dunha nova cidade, neste recanto de Iberia, para renovar a obsoleta flota de entón, motivou a concentración de científicos e técnicos da construción civil e naval.

Este referente favoreceu o paso pola cidade de personaxes relacionados coas nacentes ciencias do mar. Tal foi o caso de Humboldt. Nos dez días pasados na Coruña, á espera da saída da expedición por América -nun buque da Armada- sacou tempo para visitar Ferrol e facer medicións e experimentos. Un rioxano, Graells estudou dende a cidade a potencialidade do cultivo da ostra, reparando na espléndida ría de Ortigueira. O aragonés Odón de Buen -futuro primeiro director do Instituto Español de Oceanografía- quen sairía de Ferrol noutra expedición científica da Armada, non sen antes iniciarse aquí no estudo dos crustáceos. Alberto Grimaldi, príncipe de Mónaco, veu estudar a pesqueira da sardiña, nun pioneiro modelo de traballo. Tamén ferroláns coma o malacólogo Paz y Membiela, o naturalista López Seoane, cun recoñecido labor zoolóxico, e a serantesa Ángeles Alvariño, quen rompeu moldes no seu tempo, non so por varios «ser a primeira muller en...» senón polo seu valorado prestixio científico. Persoas e instalacións, a da USC na Graña e o Museo da SGHN, glosadas no libro de Carlos Brezmes, que esta tarde se presenta en Canido.

Xan R. Silvar é o Delegado de SGHN en Ferrol

E por qué non en Galicia?
Castilla-León somete a información pública a Orde anual de vedas

Santiago, 02-06-2017

Mediante Resolución de 18 de maio de 2017, a Secretaría General de la Consejería de Fomento y Medio Ambiente (Junta de Castilla y León) na veciña comunidade autónoma de Castilla-León "con el fin de favorecer la máxima participación de la sociedad en su conjunto, conforme a lo dispuesto en el artículo 133 de la Ley 39/2015, de 1 de octubre, del Procedimiento Administrativo Común de las Administraciones Públicas" ven de someter ao trámite de información pública durante 20 días a proposta de “Orden Anual de Caza”, que se pode consultar na plataforma de Gobierno Abierto de la Junta de Castilla y León

SGHN considera unha magnífica iniciativa a decisión da Consejería de Fomento y Medio Ambiente (Junta de Castilla y León) e ven de solicitar á Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF) que a imite e someta a información pública a Resolución da Dirección Xeral de Patrimonio Natural, pola que se determinan as épocas hábiles de caza, as medidas de control por danos e os réximes especiais por especies.

 

Seguemento da píllara das dunas en Ferrolterra

Ferrol, 30-05-2017

Seguro que estaban a preguntarse, queridas xentes, que fora daquelas Píllaras das dunas das que tanto falabamos... Pois, ale hop! Eiquí temos a máis avanzada da colleita de Frouxeira e San Xurxo-Esmelle tras pasar a súa primeira revisión "pediátrica".  Saiban vostedes que corren por Esmelle tres poliños QUE AÍNDA NON PODEN VOAR!! Un niño máis agarda que eclosionen tres ovos e en Frouxeira temos tres niños máis en marcha. Lembren que, a parte da etapa dos ovos, os polos son MOI VULNERABLES, hai que axudalos levando os cans coa correa, ou elixindo outros sitios de paseo.

Aquí deixamos un pequeno vídeo dos coidados para coñecer aos nosos novos veciños: https://youtu.be/gdqb2Yiy4m8
E a ligazón á noticia en La Voz de Galicia e V Televisión.

 

Visita a Ferrol de xornalistas especializados en turismo

Ferrol, 29-05-2017

Organizada pola Sociedade Mixta de Turismo do Concello de Ferrol a pasada fin de semana tivo lugar a visita de sete profesionais de medios especializados en turismo de toda España. Na xornada do sábado estiveron acompañados por un monitor da SGHN nun percorrido en bus pola Costa Ártabra (praias de Doniños, San Xurxo, Esmelle e Santa Comba) e a visita do Museo de Historia Natural de SGHN. Os expertos en turismo apreciaron o atractivo das costas ferrolás. Amosaron tamén interese polos contidos e a xénese do Museo da SGHN.

 

O resultado obtido sorprenderá a máis de un

Hoxe fai 20 anos que SGHN comezou a campaña a prol do P.N do Courel e Enciña da Lastra

Santiago, 26-05-2017

Despois de varios meses de traballos preparatorios e xestións diversas, o 26-05-1997 a Sociedade Galega de Historia Natural solicitou ás administracións competentes na materia (Ministerio de Medio Ambiente, Junta de Comunidades de Castilla y León, Xunta de Galicia) a elaboración dun Plan de Ordenación dos Recursos Naturais das Serras do Courel e Enciña da Lastra para a súa posterior declaración como Parque Natural. SGHN remitíu, asimesmo, unha copia desta solicitude, xunto cunha carta explicativa, ós alcaldes dos dezaseis concellos das provincias de León, Lugo e Ourense que se beneficiarían pola declaración deste Parque Natural.

Tanto pola sua extensión (87.400 ha; 65.345 ha en Galicia) como polo indubidable interese natural, éste sería o espacio protexido máis sobranceiro de Galicia e tería entidade propia na rede de espacios naturais do noroeste ibérico. O Parque Natural proposto abrangue as Serras do Courel, de Oribio e do Rañadoiro, as serras do Bierzo leonés limítrofes con Lugo ó sur da N-VI, e as Serras de Cereixidos, dos Cabalos, de Enciña da Lastra e os Montes de Oulego.

A iniciativa da SGHN de promover a declaración do PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra motivouna a preocupación polo desenvolvemento sostible, económico e ecolóxico, deste espacio natural, no convencemento de que a conservación do Medio Ambiente en xeral, e destas serras en particular, non poderá acadarse sen unha mellora da calidade de vida dos seus habitantes.

Mapa (pincha na imaxe para ampliar) e superficies do Parque Natural das Serras do Courel e Enciña da Lastra proposto por SGHN en 1997.

As razóns ambientais para declarar que as Serras do Courel e Enciña da Lastra, que constitúen unha unidade bioxeográfica natural, fosen declaradas Parque Natural son simplemente abrumadoras pois estas serras:

  • Destacan dende o punto de vista xeomorfolóxico e xeolóxico:
    • A riqueza de formacións glaciares e periglaciares de baixa altitude, destacando os vales da Seara, Visuña e Romeor, nos que se encontran depósitos e formas de orixe glaciar; sobresae tamén a Lagoa Lucenza na cabeceira do primeiro destes vales.
    • As formacións cársticas, que se manifestan en fermosos exemplos de paleocarst, covas, sumideiros e surxencias.
    • Os escarpes calcáreos de grande beleza paisaxística (Pena Falcoeira na imaxe da esquerda).
    • A orixinalidade do modelado fluvial, moi pouco modificado pola acción antrópica.

Posúen un excepcional valor botánico en relación coa Península Ibérica por:

  • A súa elevada riqueza florística: máis de 1000 especies vasculares. A título ilustrativo cabe sinalar que esta cifra representa arredor da metade da flora total de Galicia en tan só un 2% da súa superficie.
  • A presencia de 2 endemismos exclusivos (Petrocoptis grandiflora e Rhamnus legionensis), especies únicas a nivel mundial, e 9 endemismos de área restrinxida (Armeria rothmaleri, Campanula adsurgens e Leontodon farinosum, entre outros).
  • A existencia nelas dunha cuarta parte das comunidades vexetais recollidas pola Directiva Hábitat para Galicia (8 delas de conservación prioritaria) e que constitúen o criteiro base para a inclusión dun territorio na Rede Natura 2000 da Unión Europea.

Rhamnus legionensis (arriba) e Petrocoptis grandiflora (dereita), dúas xoias botánicas do Parque Natural de Enciña da Lastra

  • Posúen un sobresaínte valor faunístico por:
    • A existencia de máis de 190 especies de vertebrados, que constituen a práctica totalidade da fauna terrestre de vertebrados no Noroeste da Península Ibérica.
    • Formar parde dunha IBA (Important Bird Area = área importante para as aves) polo que, de acordo coa Directiva Aves, a súa conservación é considerada de interese comunitario pola Unión Europea.
    • A presencia de polo menos 8 especies (voitre branco, aguia albela, rapina cinsenta, águia real, águia perdiceira, falcón peregrino, lobo e londra) das 18 de vertebrados máis útiles para o sistema de indicadores faunísticos aplicable á planificación e xestión do medio natural na Península Ibérica.
    • A existencia de importantes poboacións de quirópteros, incluíndo a principal colonia de Miniopterus schreibersi de Castela-León e Galicia, que é, ademáis, unha das cinco maiores da Península Ibérica.
    • Albergar o gradiente de comunidades faunísticas máis rico de Galicia e un dos máis ricos de Castela-León, con biocenoses características das rexións mediterránea e eurosiberiana.
    • A importante riqueza das súas comunidades de mamíferos carnívoros (lobo, raposo, armiño, donicela, tourón, martaraña, garduña, teixugo, londra, algalia e gato bravo).
    • A existencia de comunidades animais, moi singulares, en medios antropizados, o que constitúe un dos últimos exemplos en Europa occidental da integración da fauna en medios humanos tradicionais que presentan, asimesmo, importantes valores etnográficos.
  • Posúen sobranceiros valores paisaxísticos, pola singularidade da utilización dos sistemas agrosilvopastorais adaptada as diferentes condicións do medio de montaña.
  • Albergan destacables valores culturales tanto prehistóricos (castros, indicios de ocupación paleolítica), como históricos (sinais do proceso de romanización, a entrada en Galicia do camiño de Santiago).
  • Poden aínda alcanzar un desenvolvemento económico sostible se se aplica a Estratexia Mundial para a Consevación elaborada polo Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), o Fondo Mundial para a Vida Silvestre (WWF) e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN), estratexia que incorpora os principios de:
    • Sostenemento ecolóxico para que o desenvolvemento sexa compatible con mante-los procesos ecolóxicos, a biodiversidade e os recursos biolóxicos.
    • Sostenemento económico para que o desenvolvemento sexa economicamente eficente e equitativo entre as xeneracións e dentro destas.
    • Sostenemento social para que o desenvolvemento aumente o control das persoas sobre a súas propias vidas e manteñan e fortalezan a identidade da comunidade.
    • Sostenemento cultural para que o desenvolvemento sexa compatible coa cultura e cos valores das persoas afectadas por él.
  • Son merecedoras de medidas legais de protección de acordo co espíritu e a letra da Ley 4/89, da Conservación dos espazos naturais e da flora e fauna silvestres, hoxe sustituida pola Ley 42/2007 do Patrimonio Natural e a Biodiversidade.

Todos istes argumentos científicos e ambientais deberan abondar para que as distintas administracións houberan tomado a iniciativa de declarar o PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra. Non foi así, pero a proposta de SGHN recibiu o apoio dun total de 50 investigadores da Universidade de León (Departamentos de Bioloxía Vexetal e Bioloxía Animal), a Universidade do País Vasco (Departamento de Bioloxía Vexetal e Ecoloxía), a Universidade de Santiago de Compostela (Departamentos de Bioloxía Vexetal, Ecoloxía e Xeografía), a Universidade de Vigo (Facultad de Ciencias) e o Consello Superior de Investigacións Científicas (Estación Biolóxica de Doñana, Real Jardín Botánico de Madrid, Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas de Galicia).

A campaña de SGHN e os valiosísimos apoios que recibíu conseguiron unha victoria parcial pero moi importante: mediante o Decreto 157/2002, do 04-04-2002 a Consellería de Medio Ambiente declarou o Parque Natural da Serra de Enciña da Lastra cunha superficie de 3.151 ha, unha vez que o Decreto 77/2002, do 28-02-2002, aprobase o seu Plan de Ordenación dos Recursos Naturais. A nova foi, sen dúbida, moi boa en canto supuxo a protección da Serra de Enciña da Lastra, unha das xoias máis valiosas e ameazadas do patrimonio natural galego (máis...).

O PN da Serra de Enciña da Lastra foi ambientalmente moi beneficioso, pero... e para a xente?

Segundo os datos oficiais obtidos da páxina web do Instituto Nacional de Estatística, o declive demográfico entre 2002 (ano da declaración do PN da Serra de Enciña da Lastra) e 2016 (últimos datos dispoñibles) é dun -23,8% no conxunto dos 16 concellos que se terían visto favorecidos pola declaración do PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra proposto por SGHN. O único concello con tendencia positiva é O Barco de Valdeorras (+3,5%), sen dúbida favorecido porque ao ser cabeceira de comarca está a absorber parte da poboación dos concellos limítrofes. Descartando pois o caso excepcional de O Barco, o declive demográfico nos 15 concellos restantes é dun -25,6%.

E qué pasa con Rubiá, único concello favorecido pola declaración como Parque Natural da parte ourensá da Serra de Enciña da Lastra? Pois que é un dos tres concellos da zona que menos poboación perderon nos últimos 15 anos. A súa tendencia demográfica é 5,7 puntos porcentuais mellor que a do conxunto dos concellos (7,5 puntos mellor excluindo O Barco). Quizais aínda máis significativo é que a evolución demográfica de Rubiá (-18,1%) é 11,2 puntos porcentuais mellor que a do concello de Sobrado (-29,3%) no que se sitúa a parte leonesa da Serra de Enciña da Lastra, non declarada Parque Natural. Lonxe de perxudicar aos habitantes do espazo protexido semella claro que a declaración do Parque Natural contribuiu de xeito notable a paliar o abandono do rural e o despoboamento do concello de Rubiá.

En 2002 SGHN felicitou á Consellería de Medio Ambiente pola declaración do P.N. da Serra de Encińa da Lastra. Cando poderá felicitala pola ampliación ás Serras do Courel, de Cereixido e dos Cabalos, e os Montes de Oulego? Cando poderá felicitar á Junta de Comunidades de Castilla y León por protexer a vertente leonesa desas serras?


 

Axotamento de porcos bravos no "Canaval do Ulla"

Atentado en época de cría contra a escribenta das canaveiras, ave en perigo de extinción

Santiago, 23-05-2017

De acordo coa información recibida por SGHN, o pasado domingo día 21 de maio tivo lugar un axotamento de porco bravo (Sus scrofa) no “Canaval do Ulla”, dentro da “ZEC ES1140001 Sistema fluvial Ulla-Deza” no que participaron deceas de cazadores con cans, nunha “actividade autorizada” segundo informou verbalmente o axente forestal de zona, polo que SGHN ven de dirixirse á Conselleira de Medio Ambiente (PDF) expoñendo:

  • Que a subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher) está incluida coa categoría de “En perigo de extinción” nos catálogos galego (Decreto 88/2007) e español (Real Decreto 139/2011) de especies ameazadas.
  • Que, segundo o Decreto 75/2013 polo que se aproba o "Plan de recuperación da subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher) en Galicia", o “Canaval do Ulla” está catalogado como “Área prioritaria de conservación” e, polo tanto, está considerado oficialmente como unha das “zonas vitais para a supervivencia e recuperación da subespecie, xa que os utiliza para a reprodución e alimentación”.
  • Que o axotamento de porco bravo no “Canaval do Ulla” se realizou en plena tempada de reprodución e crianza tanto da escibenta das canaveiras como de multitude de especies de fauna con diversas categorías de proteción a nivel autonómico, estatal e europeo.
  • Que a Lei estatal 42/2007 establece que:
    • Queda prohibido dar muerte dañar, molestar o inquietar intencionadamente a los animales silvestres, sea cual fuere el método empleado o la fase de su ciclo biológico. Esta prohibición incluye su retención y captura en vivo, la destrucción, daño, recolección y retención de sus nidos, de sus crías o de sus huevos, estos últimos aun estando vacíos, así como la posesión, transporte, tráfico y comercio de ejemplares vivos o muertos o de sus restos, incluyendo el comercio exterior” (Artigo 52.3 ).
    • (Queda prohibido) “Tratándose de animales, incluidas sus larvas, crías, o huevos, la de cualquier actuación hecha con el propósito de darles muerte, capturarlos, perseguirlos o molestarlos, así como la destrucción o deterioro de sus nidos, vivares y áreas de reproducción, invernada o reposo” (Artigo 54.1.b).
  • Que segundo o dicionario da Real Academia Galega axotar é “asustar con voces e acenos [un animal] para que se vaia do lugar onde está”, sendo imposible axotar con persoas e cans aos porcos bravos sen ao mesmo tempo axotar ao resto da fauna vertebrada presente na zona, nomeadamente (pero non exclusivamente) a subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher).

Tendo en conta o devandito, SGHN solicitou á Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF) que:

  • Proporcione á SGHN toda a información relativa a dito axotamento de porco bravo que obre no seu poder, xunto cos criterios e condicionado de aprobación, así como o(s) nome(s) e cargo(s) da(s) persoa(s) que o aprobaron.
  • Proceda á apertura inmediata dun expediente informativo para depurar as posibles responsabilidades administrativas e penais dos responsables de autorizar dita actuación claramente contraria ao espírito e a letra da lexislación estatal (Lei 42/2007, Real Decreto 139/2011) e autonómica (Decreto 88/2007, Decreto 75/2013).

 

 

 

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

Calendario da Natureza 2016-2017

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Directiva 2016/2284 Redución contaminantes atmosféricos

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")